[BizHanKook] Ngày 5 tháng 11 vừa qua, tại “Hội nghị chia sẻ thành quả phát triển K-MOSA 2026” do Bộ Quốc phòng và Viện Nghiên cứu Khoa học Quốc phòng (ADD) Hàn Quốc đồng tổ chức tại Bảo tàng Chiến tranh, mẫu “xe không người lái mặt đất loại mở rộng nhiệm vụ” áp dụng K-MOSA đầu tiên đã chính thức được công bố. Khái niệm ‘K-MOSA’ lần đầu tiên được áp dụng, cho phép tích hợp tháp pháo mô-đun hóa vào xe trinh sát không người lái XK1 do ADD phát triển tính đến năm nay, từ đó giúp người vận hành có thể linh hoạt thay đổi các mô-đun nhiệm vụ tùy theo nhu cầu tác chiến. Việc này không chỉ đẩy nhanh tiến độ phát triển các hệ thống vũ khí không người lái của quân đội Hàn Quốc, mà còn mở ra cơ hội cho nhiều doanh nghiệp tham gia phát triển thiết bị nhiệm vụ, đưa hệ thống vũ khí không người lái trở thành mặt hàng xuất khẩu quốc phòng mới của Hàn Quốc.
K-MOSA là viết tắt của Korea Modular Open Systems Approach (Phương pháp tiếp cận hệ thống mở mô-đun kiểu Hàn Quốc). Đây là chiến lược kinh doanh và thiết kế công nghệ giúp thiết kế các hệ thống vũ khí bằng các mô-đun tiêu chuẩn hóa và giao diện mở, cho phép thay thế các công nghệ hoặc thành phần mới mà không cần phải thay đổi toàn bộ nền tảng. Nói một cách dễ hiểu, nó tương tự như việc thay thế card đồ họa trên máy tính để bàn; bạn có thể nâng cấp hiệu năng mà không cần phải thiết kế lại bo mạch chủ hay hệ thống nguồn.
Lý do Bộ Quốc phòng chú trọng đến chính sách này rất rõ ràng. Mỹ đã bắt buộc áp dụng MOSA cho các dự án mua sắm quốc phòng lớn thông qua việc sửa đổi luật liên bang vào năm 2021. Quân đội Hàn Quốc cũng đã chính thức hóa việc thúc đẩy K-MOSA tại Hội đồng điều phối khoa học công nghệ quốc phòng vào tháng 12 năm 2023, và vào tháng 4 năm 2024, đã sửa đổi Quy định nghiệp vụ phát triển sức mạnh quốc phòng để đưa việc xem xét tính hệ thống hóa và mô-đun hóa trở thành bắt buộc trong quá trình quyết định nhu cầu và mua sắm hệ thống không người lái. Tuổi thọ của hệ thống vũ khí thì dài nhưng vòng đời công nghệ lại ngắn. Để không lặp lại cấu trúc "trở thành đồ cổ ngay khi vừa phát triển xong", cách duy nhất là tách biệt việc quản lý giữa nền tảng và thiết bị nhiệm vụ.
Vấn đề là cấu trúc này đang xung đột trực tiếp với các tiền lệ mua sắm của quân đội Hàn Quốc từ trước đến nay. Trong thời gian qua, quân đội ta vẫn luôn phát triển thiết bị nhiệm vụ mới ngay từ đầu cho mỗi nền tảng. Chẳng hạn như xe trinh sát không người lái, xuồng không người lái và máy bay không người lái cỡ nhỏ đều sử dụng các loại thiết bị hiển thị đa chức năng, bộ chuyển mạch mạng và phần mềm trung gian có quy cách khác nhau. Kết quả điều tra của Viện Xúc tiến Khoa học Công nghệ Quốc phòng năm 2025 cho thấy, có tới 19 loại thiết bị nhiệm vụ cốt lõi bị phát triển trùng lặp theo từng nền tảng như vậy.
Sự kém hiệu quả không chỉ dừng lại ở chi phí phát triển. Trong giai đoạn cải tiến hiệu năng, chỉ cần sửa một dòng mã phần mềm cũng phải kiểm định lại toàn bộ hệ thống, khiến thời gian cải tiến kéo dài không kém gì phát triển mới. Dù các doanh nghiệp tư nhân có chế tạo ra cảm biến hay thuật toán trí tuệ nhân tạo tốt đến đâu, họ vẫn phải tạo ra giao diện phù hợp với tiêu chuẩn quân đội, điều này chỉ làm tăng thêm rào cản gia nhập. Đối với các hệ thống không người lái có vòng đời công nghệ ngày càng rút ngắn, cấu trúc này là chí mạng, bởi lẽ khi phát triển xong thì công nghệ dự định lắp đặt đã lạc hậu một thế hệ.
Dựa trên nhận thức về vấn đề này, tại bài thuyết trình ‘Phát triển kiến trúc chung mở cho xe chiến đấu không người lái cỡ trung’ do Trưởng nhóm Han Sang-woo thuộc Viện nghiên cứu số 4 của ADD trình bày, tình hình nghiên cứu nhằm áp dụng thực tế K-MOSA đã được công khai. Đây không đơn thuần là khái niệm lắp ghép các bộ phận như trò chơi xếp hình, mà là xây dựng một "mạng lưới bên trong xe" đảm bảo hoạt động trơn tru của từng mô-đun cũng như tính bảo mật, trong đó cổng kết nối (gateway) đóng vai trò tích hợp nhiều thiết bị được gắn trên vũ khí không người lái. Nếu làm được điều này, để đưa một nền tảng vào nhiều nhiệm vụ khác nhau, chỉ cần thay đổi thiết bị nhiệm vụ trong khi vẫn giữ nguyên hệ thống dẫn động, hệ thống điện tử và hệ thống điều khiển của xe, từ đó khả năng ứng dụng đa mục đích sẽ tăng lên đáng kể.
Đối tượng áp dụng tính năng đầu tiên này chính là xe không người lái mặt đất loại mở rộng nhiệm vụ. Đây là phiên bản cải tiến hiệu năng từ mẫu xe trinh sát không người lái XK1 do ADD phát triển. XK1 vốn đi đầu các đơn vị trinh sát bọc thép và đơn vị cơ giới hóa, được đưa vào các khu vực nguy hiểm trước cả xe có người lái. Nó được trang bị súng máy điều khiển từ xa K6 12.7mm để tấn công xe bọc thép hoặc bộ binh địch, hoặc gắn thiết bị dò mìn ở phía trước để tiến vào các khu vực nguy hiểm. Mẫu xe không người lái mặt đất loại mở rộng nhiệm vụ được công bố lần này đã lắp đặt tháp pháo kiểu mới có khả năng thực hiện đa mục đích, đa nhiệm vụ, và K-MOSA chính là thứ được áp dụng tại đây.
Tháp pháo, thiết bị nhiệm vụ cốt lõi của xe, được lắp đặt các trang thiết bị thực hiện nhiều nhiệm vụ khác nhau. Trước tiên, nó được trang bị pháo tự động cỡ trung để có khả năng phá hủy các thiết bị điện tử của xe chiến đấu bộ binh hoặc xe tăng địch. Ngoài ra, việc lắp đặt 2 tên lửa chống tăng Hyungung còn cho phép nó tấn công các mục tiêu xe tăng.
Thêm vào đó, hai thiết bị khác được bổ sung là drone đánh chặn va chạm trực tiếp (hard-kill drone) và radar phát hiện drone. Khi radar phát hiện drone ở bốn góc tháp pháo bắt được drone tự sát của địch, nắp đậy bên phải tháp pháo sẽ mở ra và drone đánh chặn sẽ xuất kích. Dự kiến, không chỉ những thiết bị này mà nhiều trang bị khác cũng sẽ được áp dụng cho mẫu xe này, cho phép nó thay đổi thiết bị và thực hiện nhiều nhiệm vụ khác nhau giống như những robot biến hình trong phim hoạt hình.
Tuy nhiên, cũng phải thừa nhận rằng để hoàn thiện khái niệm K-MOSA, khoa học công nghệ quốc phòng của Hàn Quốc vẫn còn một chặng đường dài phía trước. Hiện tại, để phát triển loại xe này, các dự án về thiết kế cấu trúc và phát triển cơ sở hạ tầng cho điện năng, dữ liệu, mô hình dữ liệu, AI/tự hành đang được triển khai. Dù các kiến trúc tham chiếu về an ninh mạng và liên kết dữ liệu chung cho phép mọi thiết bị vận hành đang được phát triển, đây vẫn là lĩnh vực mà chúng ta chưa từng thử nghiệm thành công. Đặc biệt, vì việc lắp đặt và vận hành nhiều loại linh kiện khác nhau có thể tạo ra lỗ hổng về an ninh mạng, đây là lĩnh vực cần được nghiên cứu và phát triển một cách thận trọng.