[비즈한국] Tháng 9 năm ngoái, tôi đã tham dự buổi trình diễn trực tiếp của một robot hình người thuộc một công ty khởi nghiệp tại IFA 2025 tổ chức ở Berlin, Đức. Robot này đang trình diễn việc phân loại quần áo trắng và quần áo màu từ một đống đồ giặt, nhưng trông có vẻ khá lóng ngóng. Đôi khi, robot nhặt quần áo trắng rồi lại tiện tay vơ luôn cả quần áo màu bỏ vào thùng đồ trắng, hay có những cảnh tượng ngượng ngùng như vô tình làm rơi giỏ đựng đồ, hoặc chỉ thực hiện các động tác di chuyển mà chẳng nhặt nhạnh được gì. Một vài khán giả đã bật cười. Có những người xì xào: “Khi nào thì robot này mới có thể giúp đỡ con người đây?”, “Nó chậm quá, thấy muốn vào giúp nó luôn cho rồi”.
Amazon, Nvidia, Qualcomm… lần lượt mở hầu bao
Cảm thấy tò mò, tôi đã tìm kiếm thông tin về công ty này. Đó là ‘Neura Robotics’. Kết quả tìm kiếm cho thấy 3 tháng trước đó cũng từng xảy ra một sự cố tương tự. Tại triển lãm Automatica tổ chức ở Munich vào tháng 6 năm ngoái, công ty đã tổ chức một buổi giới thiệu robot này nhưng cuối cùng nó lại không xuất hiện tại sự kiện. Rốt cuộc, phía Neura đành phải dùng một mô hình không hoạt động để thực hiện sự kiện.
Theo truyền thông địa phương, khi đó CEO David Reger đã mở đầu buổi giới thiệu bằng câu nói: “Có vẻ như buổi công bố này sẽ kém hào nhoáng hơn một chút”. Đối với một công ty khởi nghiệp cần thu hút sự chú ý của nhà đầu tư, đây quả là một “thảm họa PR”. Sau đó, công ty giải thích rằng: “Các kỹ sư đã làm việc đến tận sáng sớm để hoàn thiện những bước cuối cùng” hoặc “do kiểm soát giao thông bất ngờ nên robot không thể đến kịp”.
Tôi đã vô tình quên mất sự tồn tại của công ty này cho đến khi nhận được thông tin mới gần đây.
Vào tháng 6 năm nay, Neura Robotics đã huy động được tới 1,4 tỷ USD (khoảng 2 nghìn tỷ won) trong vòng gọi vốn Series C. Nếu xét về quy mô, đây là số tiền lớn nhất trong một vòng gọi vốn đơn lẻ của ngành công nghiệp robot hình người hiện nay. Giá trị doanh nghiệp được định giá ở mức 7 tỷ USD (khoảng 10 nghìn tỷ won).
Danh sách các nhà đầu tư cũng rất hoành tráng. Dẫn đầu là Tether – nhà phát hành stablecoin lớn nhất thế giới, bên cạnh đó còn có sự góp mặt của Amazon, Nvidia, Qualcomm, Bosch, Schaeffler, Ngân hàng Đầu tư Châu Âu, v.v. Các nhà đầu tư lớn, bao gồm cả những tập đoàn Big Tech từ Thung lũng Silicon, đã mạnh dạn mở hầu bao cho một công ty khởi nghiệp robot Đức dù vẫn còn đang ở trạng thái “chưa hoàn thiện”.
Elon Musk của vùng Swabia
Lý lịch của nhà sáng lập Neura Robotics khá độc đáo. Reger, người gốc vùng Swabia (Đức), đã tốt nghiệp trường trung học nghề (Hauptschule) và hoàn thành khóa đào tạo kỹ thuật viên chế tạo mô hình cơ khí tại trường đào tạo nghề (Ausbildung). Ông không có bằng đại học chính quy. Điều này khá khác biệt so với phần lớn các nhà sáng lập startup công nghệ – những người thường xuất thân từ các trường đại học kỹ thuật danh giá và trải qua lộ trình “tinh anh” như làm việc tại các tập đoàn Big Tech hoặc viện nghiên cứu.
Không bằng cấp, không kinh nghiệm về robot, Reger đã gia nhập một công ty robot tại Thụy Sĩ để học hỏi kỹ thuật trực tiếp tại hiện trường, và đây chính là khởi nguồn cho việc thành lập Neura Robotics.
Với nền tảng này cùng phong cách giao tiếp tự tin và thẳng thắn của một CEO startup công nghệ, truyền thông Đức gọi Reger là “Elon Musk của vùng Swabia”.
Trên trang chủ cá nhân, Reger viết ngay dòng đầu tiên: “Cuộc cách mạng tiếp theo thay đổi thế giới chính là những chiếc smartphone có tay chân, tức là robot nhận thức. Nó sẽ đến từ nước Đức. Chúng ta sẽ không để Elon Musk giành lấy điều đó”.
Ông cũng khẳng định chắc nịch rằng: “Thị trường robot sẽ lớn hơn tất cả các ngành công nghiệp hiện có cộng lại vào năm 2030”. Khi tranh luận về quy định AI, ông cho rằng: “Gieo rắc nỗi sợ hãi về AI chẳng giải quyết được việc gì cả”. Ông thậm chí còn tự nhận mình “có vẻ hơi mắc chứng hoang tưởng”.
Trong ngành công nghiệp Đức vốn ưa chuộng sự thận trọng và chừng mực, lời nói của ông bị coi là quá “nổi loạn”. Tạp chí chuyên ngành kỹ thuật VDI Nachrichten của Đức đã đặt tiêu đề bài viết về Reger là ‘Người đứng đầu Neura – Nhân vật gây tranh cãi của ngành robot (Neura-Chef – der (Auf-)Reger in der Robotik)’. Đây là lối chơi chữ kết hợp giữa từ ‘Aufreger’ (kẻ gây tranh cãi) trong tiếng Đức và họ ‘Reger’ của ông.
4NE1, robot bước ra ngoài hàng rào
Nếu để ý các cánh tay robot dùng trong tự động hóa nhà máy như dây chuyền lắp ráp ô tô hay kho vận, bạn sẽ thấy hầu hết đều có lắp hàng rào an toàn. Đó là bởi con người có thể bị thương nếu vô tình đi vào phạm vi hoạt động của chúng.
Neura Robotics đặt mục tiêu đưa robot bước ra ngoài những hàng rào đó. Bằng cách tích hợp camera, cảm biến xúc giác và hệ thống thính giác vào robot để chúng nhận diện môi trường xung quanh trong thời gian thực, robot có thể làm việc trong cùng không gian với con người mà không cần hàng rào bảo vệ. Reger gọi đây là ‘Robot nhận thức’ (Cognitive Robot).
Tên của robot được đặt là ‘4NE1’. Cái tên này được lấy từ cụm từ tiếng Anh ‘for anyone’ (dành cho bất kỳ ai), với ý nghĩa là nó có thể làm việc vì bất cứ ai. Đây là lời tuyên bố rằng họ sẽ tạo ra những robot làm việc bên cạnh bất kỳ ai cần, không chỉ trong nhà máy mà còn trong y tế, logistics, chăm sóc người già và cả gia đình.
Theo Neura, 4NE1 có thể đi bằng hai chân như con người, cầm nắm đồ vật bằng hai tay và tự phán đoán nhờ nhận diện thông tin hình ảnh. Nó được thiết kế để có thể di chuyển hộp trong nhà máy, giúp rửa bát trong gia đình và phân loại tài liệu tại văn phòng. Dù vẫn đang trong giai đoạn phát triển nhưng công ty đã công bố giá bán. Phiên bản đầy đủ có giá 98.000 euro (khoảng 150 triệu won), phiên bản mini bình dân có giá 19.999 euro (khoảng 30 triệu won).
Kế hoạch sản xuất cũng rất quyết liệt. Công ty tuyên bố bắt đầu với 6.000 chiếc trong năm nay, hơn 10.000 chiếc vào năm tới và tiến tới sản xuất hơn 1 triệu chiếc mỗi năm tính chung cho cả cánh tay robot và robot hình người vào năm 2030.
Ý định không dừng lại ở một nhà sản xuất robot đơn thuần được thể hiện rõ qua khái niệm ‘Neuraverse’. Neuraverse là một nền tảng mở dành cho việc huấn luyện AI cho robot. Họ muốn xây dựng một hệ sinh thái nơi các nhà phát triển và doanh nghiệp bên ngoài có thể tải lên dữ liệu và kịch bản công việc của riêng họ để huấn luyện AI cho robot, đồng thời chia sẻ kết quả. Nếu kế hoạch này thành hiện thực, Neura sẽ trở thành hệ điều hành chung cho robot AI, vừa bán phần cứng vừa tạo ra lợi nhuận từ nền tảng.
Tiềm năng chưa hoàn thiện
Một năm qua của Neura Robotics khá kịch tính. 4NE1 đã thất bại trong màn ra mắt và khả năng thực hiện công việc thực tế vẫn còn khá vụng về. Tuy nhiên, tầm nhìn tương lai của họ lại được đánh giá cao.
Chặng đường phía trước còn rất dài. Ngoài Tesla – đối thủ mà Reger đích danh chỉ tên, còn có rất nhiều đối thủ đáng gờm từ Trung Quốc. Họ còn phải vượt qua nhiều ngọn núi như quy mô sản xuất, giá cả, độ an toàn và độ tin cậy của AI. Kế hoạch sản xuất 1 triệu chiếc trong 4 năm tới cũng là điều khó tưởng tượng ở thời điểm hiện tại.
Tuy nhiên, giống như Tesla – công ty mà 10 năm trước ít người biết tên nhưng nay đã thống trị thị trường xe điện, chúng ta chưa biết thời đại của AI vật lý (Physical AI) và robot hình người sẽ ập đến bất ngờ khi nào, và liệu Neura Robotics có trở thành nhân vật chính của thời đại đó hay không.
Với con robot mà tôi từng nhìn nhận chỉ là “chưa hoàn thiện”, tôi tự hỏi: “Liệu những cánh tay đó sẽ cử động ra sao sau 5 hay 10 năm nữa?”. Những nhà đầu tư đã rót 2 nghìn tỷ won vào đây có lẽ cũng đã nghĩ như vậy.
Đúng lúc này, Neura Robotics sẽ tiếp tục công bố tầm nhìn của mình tại IFA 2026, diễn ra ở Berlin từ ngày 4 đến ngày 8 tháng 9 sắp tới. Reger sẽ có bài phát biểu quan trọng với chủ đề ‘Từ châu Âu ra thế giới: Xây dựng hệ sinh thái AI vật lý’ vào ngày 5 tháng 9.
Tác giả Lee Jung-woo từng là phóng viên báo chí trong 17 năm, phụ trách nhiều lĩnh vực từ các ngành công nghiệp chủ chốt như ô tô, pin thứ cấp, công nghiệp nặng đến quốc phòng, ngoại giao, môi trường, giáo dục, y tế và phúc lợi. Đặc biệt, ông đã tác nghiệp tại hiện trường về các thay đổi trong cấu trúc công nghiệp tập trung vào lĩnh vực di chuyển, chuyển đổi năng lượng và bền vững. Hiện ông đang sống tại Berlin, Đức và là đối tác của công ty tăng tốc khởi nghiệp ‘123 Factory’.