[BizHanKook] Sáng ngày 3 tháng 11, một buổi họp báo phản đối các phát ngôn liên quan đến lao động nhập cư và gia đình đa văn hóa của Tổng thống Lee Jae-myung đã được tổ chức trước đài phun nước Nhà Xanh. Tại buổi họp báo do 114 tổ chức về nhập cư, nhân quyền, công dân, xã hội, lao động cùng các công dân liên đới đồng tổ chức, những người tham gia đã yêu cầu Tổng thống xin lỗi và cam kết ngăn chặn sự việc tái diễn. Họ cho rằng quan điểm của Tổng thống về việc lao động nhập cư không đóng góp nhiều cho nền kinh tế quốc gia đang truyền đi thông điệp rằng người nhập cư là đối tượng có thể bị gạt bỏ. Chiều cùng ngày, Nhà Xanh đã tổ chức một buổi đối thoại với các nhóm này.
Sự đóng góp về kinh tế và xã hội không thể chỉ đong đếm bằng ‘kiều hối’
Nguồn cơn của tranh cãi bắt đầu từ cuộc họp Nội các lần thứ 46 tổ chức tại Nhà Xanh vào ngày 27 tháng trước. Khi thảo luận về các biện pháp giải quyết tình trạng thiếu hụt nhân lực trong ngành nông nghiệp, Tổng thống Lee đã chỉ đạo Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp, Lương thực và Nông thôn Song Mi-ryeong xem xét hỗ trợ chi phí nhân công cho lao động nông nghiệp trong nước, đồng thời nói với hàm ý: “Việc đưa lao động nước ngoài vào làm cũng không giúp ích nhiều cho kinh tế quốc gia, vì họ gửi hết tiền lương kiếm được về nước”.
Sau đó, Tổng thống Lee cũng đăng tải bài viết trên X (Twitter) bày tỏ nghi vấn về chính sách ưu đãi cho gia đình đa văn hóa. Ông cho rằng “các chính quyền địa phương như Seoul đang gặp vấn đề với các chính sách ưu đãi gia đình đa văn hóa” và tuyên bố sẽ xem xét kỹ lưỡng việc có cần bãi bỏ các chính sách này hay không, bao gồm cả việc sửa đổi nghị định thi hành cũng như tham vấn với các chính quyền địa phương. Ông nêu ví dụ về việc cộng điểm khi nhập học nhà trẻ và ưu tiên sử dụng trung tâm chăm sóc sau sinh công là những trường hợp khó tìm ra lý do để ưu tiên cho gia đình đa văn hóa hơn gia đình người trong nước, đồng thời khẳng định cần kiểm chứng lại tuyên bố cho rằng tất cả các gia đình đa văn hóa đều khó khăn.
Những người tham gia họp báo đã phản bác, cho rằng nhận thức này đã bỏ qua bản chất của lao động – thứ đang chống đỡ cho hệ sinh thái công nghiệp cơ bản. Udaya Rai, Chủ tịch Công đoàn Lao động Nhập cư, nhấn mạnh: “Những nhu yếu phẩm hàng ngày như thực phẩm chúng ta ăn, ô tô chúng ta đi, ngôi nhà chúng ta ở, điện thoại chúng ta dùng, tất cả đều được sản xuất qua bàn tay của lao động nhập cư. Họ đang đóng góp to lớn cho kinh tế và xã hội Hàn Quốc bằng chính công sức lao động của mình”. Theo giải thích, các lĩnh vực nông lâm ngư nghiệp, sản xuất và xây dựng mà người trong nước thường né tránh, giờ đây đã trở thành cấu trúc không thể vận hành bình thường dù chỉ một ngày nếu thiếu đi nguồn lao động này.
Hơn nữa, họ chỉ ra rằng tiền đề “tiền lương gửi hết về nước nên không giúp ích cho kinh tế” là không đúng với thực tế. Tại họp báo, những người tham gia nhấn mạnh rằng lao động nhập cư, với tư cách là thành viên của xã hội Hàn Quốc, vừa là người tiêu dùng chi tiêu cho các sinh hoạt phí như tiền nhà, tiền ăn ngay tại nội địa, vừa là người nộp thuế thông qua thuế thu nhập cá nhân, thuế tiêu thụ, bảo hiểm y tế. Việc phủ nhận hiệu quả kinh tế dựa trên lý do “không tiêu hết toàn bộ tiền lương trong nước” là hành động làm tổn hại tính chính đáng của thành quả lao động.
Lee Jae-san, Tổng thư ký Hội đồng Vận động Nhập cư và Lao động Nước ngoài, chỉ trích: “Chế độ lao động nhập cư hiện tại được thiết kế theo cấu trúc luân chuyển ngắn hạn, hạn chế việc mang theo gia đình và định cư lâu dài, nên việc gửi một phần thu nhập về nước là kết quả tất yếu của cấu trúc này. Nếu muốn nâng cao hiệu quả kinh tế và kích thích kinh tế trong nước, việc cải cách theo hướng cải thiện điều kiện cư trú và bảo đảm quyền lợi là điều hợp lý”.
Thảm họa AriCell: Sự hy sinh để lấp đầy những vị trí người trong nước né tránh
Trước khi đong đếm hiệu quả kinh tế, nhiều ý kiến chỉ trích đã đổ dồn vào cấu trúc xã hội Hàn Quốc vốn đang chuyển giao các công việc nguy hiểm, độc hại cho lao động nhập cư.
Lee Soon-hee, đại diện Hội Gia đình Nạn nhân Tai nạn Lao động AriCell, bức xúc: “Lao động nhập cư của chúng tôi bị đối xử như những món hàng dùng một lần, không được hướng dẫn an toàn tối thiểu hay lối thoát hiểm, họ đã hy sinh tính mạng để chống đỡ cho ngành công nghiệp pin tiên tiến của Hàn Quốc. Họ đi vào những hiện trường nguy hiểm mà người Hàn Quốc quay lưng. Lúc đẩy họ vào nơi nguy hiểm thì không nói lời nào, nay lại chỉ trích ‘không đóng góp cho kinh tế’ dựa trên vài đồng lương đẫm máu mà họ nhận được sau khi đánh đổi cả mạng sống, liệu đó có phải lời lẽ mà một vị Tổng thống nên nói?”.
Trên thực tế, môi trường lao động của người nhập cư không chỉ kéo dài thời gian làm việc với mức lương thấp mà còn luôn đối mặt với nguy cơ tai nạn lao động cao. Các diễn giả chỉ ra thực trạng thê thảm khi tỷ lệ tử vong do tai nạn lao động và tỷ lệ nợ lương của lao động nhập cư cao gấp 3 lần so với lao động trong nước. Park Hee-eun, Ủy viên điều hành Liên đoàn Bình đẳng Nhập cư Gyeonggi, lên tiếng: “Ngày 15 tháng trước, một lao động nhập cư chưa đăng ký tại nhà máy phụ tùng ô tô ở Gimpo đã tử vong do mảnh vỡ văng trúng khi đang làm việc nhưng chủ doanh nghiệp đã trốn tránh trách nhiệm. Xã hội Hàn Quốc đang tồn tại trên sự hy sinh của những lao động đang làm việc tại những nơi nhỏ bé, tồi tàn và nguy hiểm nhất mà không được bảo đảm cả những quyền cơ bản nhất”.
Kêu gọi Chính phủ bãi bỏ các điều khoản phân biệt đối xử và thực hiện lộ trình hỗ trợ
Các tổ chức đã đưa ra 3 yêu cầu cốt lõi cho Chính phủ, vượt xa khỏi một lời xin lỗi đơn thuần của Tổng thống, nhằm đảm bảo quyền cơ bản cho người lao động và cải cách thể chế căn bản.
Trước hết, các tổ chức yêu cầu giải quyết triệt để các điều khoản phân biệt đối xử với người nước ngoài trong hệ thống an sinh xã hội. Mục tiêu là đảm bảo quyền lợi thể chế để người nhập cư có thể thụ hưởng trọn vẹn các phúc lợi an sinh xã hội, bao gồm cả lương hưu quốc gia.
Tiếp theo, họ kêu gọi sửa đổi ngay lập tức Điều 63 của Luật Tiêu chuẩn Lao động nhằm bình thường hóa môi trường lao động trong lĩnh vực nông ngư nghiệp. Họ cho rằng cần phải chấn chỉnh các điều khoản độc hại vốn cho phép miễn trừ quy định về thời gian làm việc, ngày nghỉ, giờ nghỉ, từ đó đẩy người lao động trong lĩnh vực này vào vùng trắng bảo vệ của pháp luật.
Ngoài ra, các tổ chức còn yêu cầu Chính phủ sớm thực hiện các chính sách đã công bố. “Lộ trình hỗ trợ tích hợp nhân lực nước ngoài”, vốn dự kiến ra mắt vào nửa đầu năm nay, hiện vẫn chưa thể công bố do những bất đồng giữa các bộ ngành. Thông qua họp báo, các tổ chức thúc giục việc sớm triển khai các biện pháp cải thiện thể chế toàn diện và các biện pháp bảo vệ nhân quyền như phòng ngừa tai nạn lao động. Đồng thời, họ liên tục yêu cầu Tổng thống phải có lời xin lỗi chính thức và cam kết ngăn chặn sự tái diễn đối với tình trạng gia tăng tâm lý bài ngoại và kích động xung đột đang lan rộng trong không gian mạng.
Sau buổi họp báo, đại diện của các tổ chức như Liên đoàn Bình đẳng Lao động Nhập cư, Trung tâm Nhân quyền Phụ nữ Nhập cư Hàn Quốc, Viện Nghiên cứu Tiếng nói của Người bên lề, Trung tâm Nhập cư Chingu (Bạn hữu), Đoàn Luật sư vì một Xã hội Dân chủ… đã có buổi đối thoại với Jeon Seong-hwan, Thư ký cao cấp về lắng nghe và hợp nhất của Nhà Xanh vào chiều cùng ngày.
Trong quá trình trao đổi, phía các tổ chức đã chỉ trích rằng phát ngôn của Tổng thống đã tạo ra hiệu ứng kỳ thị và gạt bỏ xã hội thông qua miệng lưỡi của một quan chức cấp cao, đồng thời yêu cầu một lời xin lỗi chính thức. Họ cũng yêu cầu cải thiện thể chế cho nhiều vấn đề nóng hổi như tình trạng lao động mùa vụ nông nghiệp, thực trạng nợ lương, vùng trắng phúc lợi gia đình đa văn hóa, và sự cắt giảm ngân sách hỗ trợ nạn nhân bị bạo hành gia đình, tình dục là người nhập cư.
Được biết, phía Nhà Xanh đã trả lời rằng sẽ chuyển các yêu cầu này đến các bộ ngành liên quan. Thư ký Jeon Seong-hwan cho biết: “Vấn đề lao động nhập cư cũng đã được thảo luận như một chương trình nghị sự chính trong các buổi đối thoại với xã hội dân sự địa phương. Chúng tôi sẽ tích cực lắng nghe tiếng nói từ thực tế và duy trì liên lạc thường xuyên để không phát sinh các vùng trắng trong hệ thống”.