[비즈한국] “Tôi đầu tư vào công ty của bạn! Cả công ty của bạn nữa! Và cả công ty của bạn nữa!”
Ngày 14 vừa qua (giờ địa phương), CEO Jensen Huang của Nvidia đã đứng trên sân khấu một sự kiện ở London, Anh và hô vang như vậy. Như thể bắt chước người dẫn chương trình truyền hình Mỹ Oprah Winfrey – người từng tặng ô tô cho tất cả khán giả vào năm 2004, ông Huang đã công khai khoản đầu tư cổ phần vào 5 startup của Anh trong các lĩnh vực như phát triển dược phẩm và máy tính lượng tử. Sau đó, ông đưa các CEO của những startup này lên sân khấu và chia sẻ lời khuyên mà Don Valentine, nhà đầu tư của chính ông, từng dành cho mình:
“Nếu cậu làm mất tiền của tôi, tôi sẽ giết cậu.”
Khán phòng vỡ òa trong tiếng cười. Valentine là nhà sáng lập Sequoia Capital, người đã rót vốn vào Nvidia khi công ty này mới khởi nghiệp vào năm 1993. Một người sáng lập từng nhận vốn đầu tư 30 năm trước giờ đây đã trở thành nhà đầu tư và truyền lại chính câu nói đó cho thế hệ sau.
Một ngày trước đó tại Paris, CEO Huang cũng khiến mọi người bật cười khi tuyên bố kế hoạch đầu tư vào 4 startup của Pháp và nói đùa rằng ông chính là “nhà đầu tư mạo hiểm (VC) lớn nhất châu Âu”.
Điểm đến cuối cùng của ông là Berlin. Ngày 19, trên sân khấu tại Berlin cùng với Thủ tướng Friedrich Merz, CEO Huang đã công bố kế hoạch đầu tư vào 4 startup tại Đức. Những cái tên được Nvidia "chọn mặt gửi vàng" bao gồm Agile Robots – công ty từng được giới thiệu trong loạt bài về startup châu Âu, cùng với Mirelo, Reflex Aerospace và Avelios Medical. Những công ty được Nvidia mở hầu bao này có điểm chung gì?
Lý do quốc gia của ngành sản xuất gọi tên Nvidia
Không khí tại Berlin mang sắc thái hoàn toàn khác biệt. Nếu các sự kiện tại Paris và London do Nvidia trực tiếp chủ trì, thì tại Berlin, sân khấu này được dựng lên bởi chính Chính phủ Đức. "Hội nghị Đầu tư vào Đức" diễn ra ngày 19 là sự kiện thu hút đầu tư đầu tiên do Chính phủ Liên bang Đức tổ chức.
Điều này cũng dễ hiểu khi tình hình nước Đức đang rất cấp bách. Sau hai năm tăng trưởng âm liên tiếp vào năm 2023 và 2024, kinh tế Đức chỉ vừa quay lại mức tăng trưởng dương vào năm ngoái, nhưng cũng trong năm đó, hơn 120.000 việc làm trong lĩnh vực sản xuất đã biến mất. Liên đoàn Công nghiệp Đức (BDI) thậm chí còn gọi đây là cuộc khủng hoảng nghiêm trọng nhất kể từ sau Thế chiến II. Trong sự kiện được mở ra để kêu gọi đầu tư quay trở lại "đất nước của ngành sản xuất", CEO Huang hiển nhiên trở thành vị khách quan trọng nhất.
Địa điểm diễn ra cuộc đối thoại giữa hai nhân vật là "Kraftwerk" – một sự kiện được cải tạo từ nhà máy nhiệt điện cũ. Tại đây, Thủ tướng Merz cùng Bộ Kinh tế & Khí hậu và Bộ Giáo dục & Nghiên cứu Liên bang đã ký văn bản ý định hợp tác với Nvidia. Nội dung là kết hợp năng lực kỹ thuật và sản xuất của Đức với AI để cùng phát triển các mô hình "AI vật lý" (Physical AI) dùng cho robot và các hệ thống tự hành.
Thủ tướng Merz đã đích thân gọi tên các doanh nghiệp vừa và nhỏ, hay còn gọi là "Mittelstand", đang có mặt trong khán phòng. Ông nhấn mạnh: “Thế mạnh lớn nhất của Đức chính là Mittelstand. Hãy mở cửa cho AI và tận dụng dữ liệu của các bạn”. Ngay cả CEO Huang, người vốn thường pha trò ở các sự kiện trước đó, cũng trở nên nghiêm túc. Nói về nguồn kiến thức tích lũy của các doanh nghiệp sản xuất Đức, ông khẳng định: “Kiến thức đó là của các bạn, không gì có thể thay thế được. AI chỉ giúp tăng cường năng lực cho các bạn chứ không thay thế các bạn”.
Ngày 21, CEO Huang đã có bài phát biểu quan trọng tại sự kiện dành cho nhà phát triển của Nvidia mang tên “GTC Berlin”. Ông định nghĩa AI không phải là trào lưu phần mềm nhất thời mà là một cuộc cách mạng công nghiệp mới, đồng thời nhấn mạnh rằng nền tảng cơ khí và sản xuất của châu Âu hoàn toàn có thể nắm giữ vị thế chủ đạo trong lĩnh vực robot hình người và AI công nghiệp.
Từ robot đến vệ tinh: 4 quân bài Nvidia đã chọn
Lời nói của CEO Huang không hề sáo rỗng. Trong ngày này, ông đã giới thiệu "Agile One SN" – một mô hình nghiên cứu sử dụng nền tảng robot của Nvidia được tích hợp trên robot hình người "Agile One" của Agile Robots. Mục tiêu là giúp các nhà phát triển rút ngắn thời gian thiết lập môi trường thử nghiệm robot từ vài tuần xuống còn vài ngày. Được thành lập vào năm 2018 bởi các cựu nhân viên Trung tâm Hàng không Vũ trụ Đức (DLR), Agile Robots là công ty có mối quan hệ sâu sắc nhất với Nvidia trong số 4 startup được chọn, khi sử dụng mô hình AI robot và điện toán đám mây của Nvidia để huấn luyện robot của mình.
Startup Mirelo của Đức, thành lập năm 2023, chuyên tạo ra các hiệu ứng âm thanh phù hợp với video bằng AI. Hệ thống có thể tạo ra âm thanh tiếng bước chân, tiếng đóng cửa, tiếng mưa theo sát chuyển động trên màn hình. Hai nhà sáng lập là những nhà nghiên cứu AI và cũng là nghệ sĩ âm nhạc từng gặp nhau tại phòng thí nghiệm của Amazon. Vào tháng 12 năm ngoái, họ đã nhận được khoản đầu tư hạt giống trị giá 41 triệu USD (khoảng 54,5 tỷ Won), một quy mô hiếm thấy đối với giai đoạn hạt giống. Công ty cho biết từ trước đó họ đã sử dụng tài nguyên điện toán và chương trình hỗ trợ startup của Nvidia.
Reflex Aerospace, có trụ sở tại Berlin và nhà máy sản xuất tại Munich, là một nhà sản xuất vệ tinh được thành lập vào năm 2021. Trong khi các vệ tinh quan sát trái đất, trinh sát và viễn thông thông thường mất nhiều năm để chế tạo, công ty này chỉ mất khoảng 1 năm. Tháng 11 năm ngoái, họ đã huy động được 50 triệu Euro (khoảng 75 tỷ Won) trong vòng Series A. Reflex đang tham gia với tư cách đối tác ban đầu trong dự án xây dựng hệ thống trinh sát vũ trụ của Đức, do liên doanh giữa gã khổng lồ quốc phòng Rheinmetall và công ty vệ tinh ICEYE của Phần Lan thúc đẩy. Nếu kế hoạch đầu tư của Nvidia thành công, nguồn vốn sẽ được sử dụng để mở rộng sản xuất và phát triển nền tảng xử lý dữ liệu bên trong vệ tinh.
Avelios Medical là cái tên bất ngờ nhất. Startup này được thành lập tại Munich vào năm 2020, chuyên tạo ra hệ thống thông tin bệnh viện dựa trên đám mây. Năm 2025, họ đã huy động được 30 triệu Euro (khoảng 45 tỷ Won) trong vòng Series A do Sequoia dẫn đầu. Hệ thống thông tin bệnh viện là cơ sở cốt lõi nơi lưu trữ các hồ sơ điều trị và hành chính. Avelios được thiết kế để cấu trúc dữ liệu lâm sàng ngay từ đầu, đây có thể là điểm tiếp xúc quan trọng khi áp dụng AI vào công việc bệnh viện. Điều này tương tự với việc Nvidia chọn nền tảng y tế Doctolib ở Pháp. Thời điểm cũng rất thuận lợi, khi phần mềm bệnh viện của SAP – hiện đang được hơn 500 bệnh viện tại các nước nói tiếng Đức sử dụng – sẽ ngừng hỗ trợ vào năm 2030, mở ra giai đoạn các bệnh viện phải thay thế hoàn toàn hệ thống cũ.
Nvidia không tiết lộ lý do cụ thể chọn từng công ty. Tuy nhiên, nếu đặt cả 4 đơn vị này cạnh nhau, điểm chung rất rõ ràng: Tất cả đều xử lý các lĩnh vực đòi hỏi nhiều năm chuyên môn tích lũy mà AI đa năng khó có thể sao chép được. Và khi AI được ứng dụng mạnh mẽ, những lĩnh vực này sẽ trở thành thị trường cần số lượng lớn chip Nvidia. Dù thua kém Mỹ và Trung Quốc trong cuộc đua chatbot trên màn hình, nhưng ở "thế giới vật lý" như nhà máy, bệnh viện và vệ tinh, châu Âu có thể nắm quyền chủ động nhờ dữ liệu và bí quyết. Nvidia đang đón đầu vị trí tại đó.
Con dao hai lưỡi: Vừa là nhà đầu tư vừa là nhà cung cấp
Trong chuyến công du này, Nvidia đã công bố đầu tư vào tổng cộng 13 đơn vị, gồm 4 ở Paris, 5 ở London và 4 ở Berlin. CEO Huang cho biết trong 1 năm qua, Nvidia đã đầu tư 8 tỷ USD (khoảng 10,6 nghìn tỷ Won) vào châu Âu và đang chuẩn bị hàng tỷ USD tiếp theo.
Khoản đầu tư của Nvidia mang đến cho các startup châu Âu nguồn vốn, mạng lưới và hợp tác công nghệ cùng lúc. Tuy nhiên, Nvidia vừa là nhà đầu tư, vừa là nhà cung cấp công nghệ cốt lõi. Khi startup càng lớn mạnh trên nền tảng Nvidia, họ càng dễ bị ràng buộc vào hệ sinh thái của một công ty duy nhất. Cũng có những chỉ trích về "đầu tư tuần hoàn" khi một công ty chip đầu tư vào các doanh nghiệp, sau đó các doanh nghiệp này lại quay lại mua chính loại chip đó. CEO Huang bác bỏ những ý kiến này, nhưng khi số tiền đầu tư và các điều khoản mua chip không được công khai, rất khó để có căn cứ đánh giá.
Cũng có một nghịch lý ở đây. Châu Âu tuyên bố muốn thoát khỏi sự phụ thuộc vào các tập đoàn Big Tech của Mỹ để giành lấy "chủ quyền số". Thế nhưng, đối tác mà Chính phủ Đức bắt tay trong lĩnh vực AI công nghiệp và cả những đơn vị đang đầu tư vào startup Đức đều là Nvidia – một công ty Mỹ. Trớ trêu hơn nữa là chính Jensen Huang lại đang tích cực thúc đẩy khái niệm "AI chủ quyền".
Chủ quyền mà Nvidia nói đến không nằm ở việc tự tạo ra AI chỉ bằng công nghệ quốc gia. Nó gần giống với cách duy trì dữ liệu trong nước và kiểm soát chúng, trong khi sử dụng chip và phần mềm của Nvidia cho hạ tầng. Lập luận ở đây là: Dù chip do Mỹ sản xuất, nhưng nếu trung tâm dữ liệu đặt trên đất châu Âu thì chủ quyền vẫn được bảo vệ. Lập luận này có thể là một cách thực tế để châu Âu nắm quyền kiểm soát dữ liệu. Đồng thời, nó cũng thay đổi tiêu chuẩn của chủ quyền trong khi vẫn duy trì sự phụ thuộc vào công nghệ cốt lõi. Chủ quyền số của châu Âu đang dần hạ thấp mục tiêu từ "tự chủ" sang "quản lý".
Tuy nhiên, những tuyên bố này vẫn chỉ là kế hoạch. Số tiền đầu tư, tỷ lệ cổ phần và giá trị doanh nghiệp vẫn chưa được tiết lộ, và giao dịch cũng chưa hoàn tất. Thách thức còn lại là liệu 4 công ty này có thực sự chứng minh được năng lực tại hiện trường hay không.
Thông báo tại Berlin lần này cho thấy sân khấu của cuộc đua AI đang mở rộng ra ngoài màn hình, tiến vào các nhà máy, bệnh viện và vũ trụ. Các doanh nghiệp Hàn Quốc cũng đang mở rộng hợp tác với Nvidia về hạ tầng sản xuất và AI. Tập đoàn Hyundai Motor đang triển khai hạ tầng AI cho sản xuất và tự lái, còn SK đang thúc đẩy hợp tác về AI Factory và bộ nhớ. Việc nhập khẩu chip, nền tảng và lắp đặt AI vào nhà máy là con đường tương tự mà Đức đang đi. Câu hỏi còn lại cũng giống nhau: Liệu chúng ta có thể chuyển hóa dữ liệu và kinh nghiệm tích lũy tại nhà máy thành công nghệ của riêng mình, hay sẽ chỉ dừng lại ở việc "quản lý" ngành công nghiệp trên nền tảng của người khác?
Tác giả Lee Jung-woo từng là phóng viên báo chí trong 17 năm, phụ trách nhiều lĩnh vực từ các ngành công nghiệp chủ chốt như ô tô, pin thứ cấp, công nghiệp nặng, đến quốc phòng, ngoại giao, môi trường, giáo dục và y tế phúc lợi. Đặc biệt, ông đã trực tiếp đưa tin về sự thay đổi cấu trúc công nghiệp tập trung vào chuyển dịch năng lượng, di động và tính bền vững. Hiện tại, ông đang cư trú tại Berlin, Đức và là đối tác của chương trình tăng tốc khởi nghiệp '123 Factory'.