[비즈한국] Khi các rào cản cho vay trong ngành tài chính ngày càng cao, ngành kinh doanh dịch vụ tài chính liên kết đầu tư trực tuyến (P2P tài chính) đang thu hút sự chú ý lớn. Do các quy định cho vay của khối ngân hàng khiến nhu cầu đầu tư và các khách hàng cá nhân có tín dụng trung bình và thấp đổ dồn sang thị trường P2P, dư nợ cho vay đã vượt mốc 2 nghìn tỷ Won lần đầu tiên. Trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp phải đóng cửa sau thời gian dài trì trệ và cơ quan quản lý tài chính bắt đầu áp dụng các quy định cho vay khắt khe hơn, sự phát triển của ngành P2P trong thời gian tới đang là tâm điểm chú ý.
Việc hạn chế vay vốn trong lĩnh vực tài chính ngân hàng đang khiến sự quan tâm đối với tài chính P2P gia tăng. Tài chính P2P là hình thức cho phép người vay mượn vốn từ các nhà đầu tư thông qua một nền tảng, đồng thời cung cấp quyền thu hồi nợ gốc và lãi cho các nhà đầu tư đó. Những người vay có nhu cầu về vốn nhưng khó tiếp cận các tổ chức tài chính thông thường có thể vay với lãi suất trung bình, trong khi các nhà đầu tư có thể bắt đầu với số vốn nhỏ và nhận được lợi nhuận cao hơn so với gửi tiết kiệm.
Theo Cơ quan Lưu trữ và Quản lý Trung tâm về Kinh doanh Dịch vụ Tài chính liên kết đầu tư trực tuyến (Trung tâm P2P), tính đến tháng 6 năm 2026, có 47 đơn vị được Ủy ban Dịch vụ Tài chính (FSC) cấp phép, trong đó có 46 đơn vị đã ký hợp đồng cung cấp thông tin với Trung tâm P2P. Do số lượng doanh nghiệp đóng cửa tại thị trường P2P tăng lên, số lượng tổ chức sử dụng dịch vụ của Trung tâm P2P cũng giảm theo. Từ 54 tổ chức vào tháng 6 năm 2021, con số này đã giảm xuống còn 51 vào năm 2024 và tiếp tục giảm xuống còn 46 vào cuối năm 2025.
Dù số lượng doanh nghiệp giảm nhưng quy mô thị trường lại tăng lên. Dư nợ cho vay P2P đã tăng nhanh chóng trong vòng một năm qua. Điều này xảy ra trong bối cảnh Chính phủ siết chặt vay vốn hộ gia đình và tài chính P2P nổi lên như một giải pháp thay thế. Dư nợ cho vay của các công ty sử dụng dịch vụ Trung tâm P2P đã giảm nhẹ từ 1 nghìn 108 tỷ Won vào tháng 6 năm 2023 xuống còn 1 nghìn 813 tỷ Won vào tháng 6 năm 2024, sau đó tăng lên 1 nghìn 2339 tỷ Won vào tháng 6 năm 2025. Kể từ đó, đà tăng tốc nhanh hơn, dư nợ cho vay đã vượt mốc 2 nghìn tỷ Won vào tháng 4 vừa qua (2 nghìn 611 tỷ Won) và đạt 2 nghìn 3027 tỷ Won vào tháng 6 năm nay.
Bản đồ thị trường P2P cũng đã thay đổi. Trước đây, sản phẩm có tỷ trọng cho vay lớn nhất trong thị trường P2P là cho vay thế chấp bất động sản, nhưng hiện nay vị trí đó đã được thay thế bởi các khoản vay khác như cho vay mua cổ phiếu (stock loan), thế chấp bản quyền âm nhạc, tác phẩm nghệ thuật, và thế chấp năng lượng mặt trời. Tỷ trọng cho vay tín dụng cá nhân, vốn đã giảm trong thời gian dài, gần đây cũng bắt đầu có xu hướng tăng trở lại.
Cuối năm 2022, xét theo tỷ trọng dư nợ cho vay của các loại sản phẩm P2P, thế chấp bất động sản chiếm tới 70%. Tỷ trọng của các sản phẩm thế chấp khác chỉ dừng lại ở mức 5%. Tuy nhiên, cấu trúc tập trung vào bất động sản đã thay đổi cùng với sự trì trệ của thị trường và các vấn đề như nợ xấu của dự án bất động sản (PF). Đến cuối năm 2023, tỷ trọng dư nợ cho vay của các sản phẩm thế chấp bất động sản đã giảm xuống còn 60%, trong khi tỷ trọng của các sản phẩm thế chấp khác tăng lên 10%.
Tỷ trọng cho vay thế chấp bất động sản tiếp tục giảm. Con số này giảm xuống còn 54% vào cuối năm 2024, 41% vào cuối năm 2025 và đạt 39% vào tháng 1 năm 2026. Trong cùng kỳ, tỷ trọng cho vay của các sản phẩm thế chấp khác đã tăng lên 24%, 39% và 40%, vượt qua tỷ trọng thế chấp bất động sản. Tính đến tháng 6 năm nay, tỷ trọng dư nợ cho vay của các loại thế chấp khác đã tăng lên 44%, trong khi thế chấp bất động sản giảm xuống còn 30%.
Đáng chú ý, đối với các sản phẩm bất động sản PF, tỷ trọng cho vay đã giảm xuống còn 1% và trong nửa đầu năm nay thậm chí không có sản phẩm mới nào được tung ra. Các công ty liên quan cũng đang gặp khó khăn trong vận hành hoặc phải giải thể. Tera Funding, nền tảng P2P bất động sản số 1 tại Hàn Quốc, đã đóng cửa vào cuối năm ngoái, và We Funding - đơn vị chuyên xử lý các sản phẩm đầu tư bất động sản PF - đã thông báo thay đổi phương châm kinh doanh vào tháng 1 vừa qua do khủng hoảng quản lý.
We Funding cho biết: “Do tình trạng thị trường bất động sản xấu đi và sự chậm trễ kéo dài trong việc thu hồi nợ gốc, công ty đã rơi vào môi trường kinh doanh khó khăn. Chúng tôi đã tạm dừng xử lý các sản phẩm mới và chuyển hướng vận hành sang quản lý và thu hồi tài sản của các nhà đầu tư hiện tại. Chúng tôi sẽ tập trung mọi nguồn lực để tăng khả năng thu hồi vốn”. Tính đến tháng 6, tỷ lệ nợ xấu của các sản phẩm bất động sản PF tại We Funding là 72%, và các sản phẩm thế chấp bất động sản là 80%.
Ngược lại, stock loan (vay mua cổ phiếu) đã phát triển nhanh chóng nhờ thị trường chứng khoán sôi động và các quy định cho vay. Theo Ủy ban Dịch vụ Tài chính vào ngày 16, dư nợ stock loan tính đến tháng 6 là 8983 tỷ Won, tăng 3745 tỷ Won chỉ trong nửa đầu năm, tăng tới 71% so với cuối năm 2025. Stock loan là sản phẩm cho phép vay tối đa gấp 3 lần tài sản (cổ phiếu/tiền mặt) hiện có trong tài khoản chứng khoán. Khoản vay này được chuyển trực tiếp vào tài khoản chứng khoán và không được phép sử dụng cho mục đích khác.
Tuy nhiên, khi nhu cầu về stock loan tăng cao, cơ quan quản lý tài chính đã bắt đầu thực hiện các biện pháp trừng phạt để ngăn chặn tình trạng “vay nợ để đầu tư” (빚투). Thông qua hướng dẫn hành chính của Cơ quan Giám sát Tài chính vào ngày 16, các nhà quản lý đã yêu cầu các công ty P2P duy trì mức phát sinh stock loan mới hàng tháng trong phạm vi 30% giá trị phát sinh của tháng trước đó, đồng thời quản lý hạn mức stock loan của mỗi khách hàng vay trong phạm vi 1 tỷ Won. Tuy nhiên, nếu sau tháng 7, dư nợ stock loan vào cuối mỗi tháng được duy trì trong phạm vi dư nợ của tháng 6 thì sẽ không chịu sự quản lý này.
Khi việc vay vốn tại các tổ chức tài chính trở nên khó khăn, số người tìm đến các khoản vay tín dụng cá nhân qua P2P cũng tăng lên. Tỷ trọng dư nợ cho vay của các sản phẩm tín dụng cá nhân trong năm nay đã tăng từ 10% (tính đến tháng 1) lên 19% (tính đến tháng 6). Tỷ trọng các sản phẩm tín dụng cá nhân đã giảm dần từ 13% vào cuối năm 2022 xuống còn 3% vào tháng 6 năm 2025, nhưng bắt đầu quay trở lại xu hướng tăng vào cuối năm đó.
Mặc dù dư nợ cho vay P2P tăng lên, nhưng tình hình của ngành vẫn không hề dễ dàng. Do tình trạng đình trệ kéo dài khiến nhiều nơi phải tạm dừng hoạt động hoặc đóng cửa, cộng với tác động từ các quy định cho vay đối với ngành P2P. Trong kế hoạch quản lý nợ hộ gia đình công bố hồi tháng 4, Chính phủ đã áp dụng các quy định về tỷ lệ cho vay trên giá trị tài sản (LTV) và hạn mức cho vay theo giá nhà đối với cả các công ty P2P. Trong bối cảnh các khoản vay bất động sản bị hạn chế, nhu cầu đã đổ dồn vào stock loan, nhưng với các hướng dẫn hành chính mới, đà tăng trưởng này dự kiến sẽ bị kìm hãm. Một đại diện trong ngành nhận định: “Stock loan vốn xa rời mục đích cải thiện vùng mù tài chính của ngành P2P. Hơn nữa, đây là sản phẩm rủi ro cao có khả năng bị bán tháo (bán cưỡng bức), nên rất cần được kiểm soát chặt chẽ”.