[비즈한국] Chính phủ đang tuyên bố sẽ nâng công suất năng lượng tái tạo lên 100GW vào năm 2030. Tuy nhiên, các doanh nghiệp đã đệ đơn kiện hiến pháp lên chính phủ với lý do họ đang phải gánh chịu những khoản lỗ đầu tư khổng lồ vì các 'thông tin về lưới điện (hệ thống)' – yếu tố cơ bản nhất để xây dựng nhà máy điện – không được công khai một cách minh bạch. Các doanh nghiệp cho rằng, dù Quốc hội đã sửa đổi luật từ 7 năm trước để bắt buộc công khai thông tin lưới điện, nhưng bộ phận hữu quan đã không ban hành quy định thi hành với các tiêu chuẩn chi tiết, dẫn đến việc các quyền cơ bản theo Hiến pháp bị xâm phạm.
Hiệp hội Điện mặt trời Quốc gia và tổ chức phi lợi nhuận Climate Solutions đã tổ chức họp báo chung tại Tòa án Hiến pháp vào ngày 15 tháng 10, thông báo rằng họ đã đệ đơn kiện lên Tòa án Hiến pháp về việc 'bất tác vi lập pháp hành chính' (không thực hiện nhiệm vụ lập pháp của cơ quan hành chính) đối với Bộ trưởng Bộ Khí hậu, Năng lượng và Môi trường vì không xây dựng các tiêu chuẩn công khai thông tin hệ thống. Bất tác vi lập pháp hành chính nghĩa là sự trì trệ hành chính khi một đạo luật cấp trên đã giao phó nghĩa vụ cụ thể cho cơ quan hành chính phải tạo ra các quy định cấp dưới, nhưng cơ quan này lại để mặc mà không ban hành dù không có lý do chính đáng.
Luật đã có hiệu lực 7 năm nhưng… quy định cấp dưới thì ‘vắng bóng’
Vào ngày 23 tháng 4 năm 2019, Quốc hội đã bổ sung Điều 20-2 vào Luật Kinh doanh Điện lực, bắt buộc các đơn vị truyền tải và phân phối điện phải công khai dung lượng và tình trạng sử dụng các thiết bị điện nhằm hỗ trợ các đơn vị phát điện khác sử dụng cơ sở hạ tầng lưới điện. Đạo luật này đã chính thức có hiệu lực vào ngày 24 tháng 10 cùng năm.
Tuy nhiên, mặc dù luật giao cho Bộ Khí hậu, Năng lượng và Môi trường (cơ quan hữu quan) xác định phạm vi, tiêu chuẩn và phương thức công khai cụ thể thông qua bộ quy tắc (quy định thi hành), nhưng đã 7 năm trôi qua, Bộ này vẫn chưa ban hành các tiêu chuẩn chi tiết. Chỉ có văn bản luật tồn tại mà không có tiêu chuẩn thực tế để vận hành, khiến cho việc buộc KEPCO (Công ty Điện lực Hàn Quốc) – đơn vị độc quyền truyền tải và phân phối điện – phải chịu trách nhiệm pháp lý hoặc bắt buộc công khai các thông tin hệ thống cốt lõi trở nên không có căn cứ.
Luật sư Ha Jung-min của Climate Solutions cho biết tại buổi họp báo: “Vụ kiện hiến pháp này nhằm chất vấn về việc ‘bất tác vi lập pháp hành chính’ khi Bộ Khí hậu, Năng lượng và Môi trường không thiết lập các tiêu chuẩn công khai thông tin theo Điều 20-2 của Luật Kinh doanh Điện lực, vi phạm Hiến pháp”. Luật sư nhấn mạnh: “Việc thiếu hụt thông tin buộc các dự án phải dừng lại, xâm phạm quyền tự do kinh doanh, đồng thời tước đi quyền được thông tin và quyền bình đẳng vì không cung cấp các thông tin mà luật pháp đã dự liệu”.
Hoàn tất thủ tục cấp phép mới nhận thông báo ‘không thể kết nối’
Để xây dựng nhà máy điện tái tạo, việc đảm bảo 'dung lượng dư thừa của hệ thống' để truyền tải điện từ cơ sở sản xuất vào lưới điện quốc gia là bắt buộc. Thế nhưng trên thực tế, không ít trường hợp các doanh nghiệp sau khi mua đất và chi hàng trăm triệu won để hoàn tất mọi thủ tục cấp phép mới nhận được thông báo không thể kết nối vào hệ thống.
Trên thực tế, một nguyên đơn tham gia vụ kiện hiến pháp này cho biết, vào tháng 4 năm 2026, sau khi kiểm tra dung lượng dư thừa của đường dây phân phối qua KEPCO, họ đã tiến hành mua đất và làm thủ tục cấp phép để xây dựng 2 nhà máy điện mặt trời. Tuy nhiên, khi nộp đơn xin kết nối chính thức với KEPCO sau khi đã hoàn tất các thủ tục cấp phép phức tạp từ chính quyền địa phương và các cơ quan liên quan, kết quả trả về lại là quyết định từ chối với lý do 'không thể liên kết lưới điện do thiếu dung lượng máy biến áp xung quanh'. Điều này xảy ra là do trong những tháng chờ đợi thủ tục cấp phép, dung lượng kết nối đã bị các đơn vị khác chiếm trước.
Các doanh nghiệp đồng loạt cho rằng thông tin mà KEPCO cung cấp qua website (KEPCO ON) chỉ là những con số bề nổi đơn thuần về đường dây phân phối, máy biến áp và trạm biến áp. Họ khẳng định các thông tin kỹ thuật quan trọng như lượng tồn đọng đơn xin kết nối hay dung lượng thực tế còn lại của lưới điện vẫn đang bị che giấu.
Ông Choi Jin, Phó chủ tịch Hiệp hội Điện mặt trời Quốc gia, chia sẻ: “Các doanh nghiệp đang phải đổ vào hàng chục triệu, thậm chí hàng trăm, hàng tỷ won chi phí đầu tư sớm, nhưng sau khi nhận hết giấy phép thì thứ duy nhất nhận được lại là dòng thông báo vô trách nhiệm của KEPCO về việc ‘không thể kết nối hệ thống’. Trong nhiều tháng hay nhiều năm chờ đợi thủ tục, dung lượng dư thừa có thể đã cạn kiệt mà doanh nghiệp không hề hay biết, điều này đẩy họ đến bờ vực phá sản”.
Để đạt được 100GW năng lượng tái tạo, cần cung cấp ‘khả năng dự báo’
Vào ngày 29 tháng 9 vừa qua, chính phủ đã đưa ra các biện pháp đổi mới lưới điện, cam kết dỡ bỏ chỉ định trạm biến áp quản lý hệ thống khu vực Honam và mở rộng kết nối linh hoạt. Đây là biện pháp nhằm đạt mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính quốc gia (NDC) bằng cách tăng công suất năng lượng tái tạo từ mức dưới 40GW hiện tại lên gần gấp 3 lần, đạt 100GW vào năm 2030.
Tuy nhiên, ngành điện cho rằng việc hạ thấp ngưỡng gia nhập vật lý của lưới điện và việc tạo ra môi trường để nhà đầu tư đánh giá hợp lý tính khả thi của dự án là hai vấn đề ở cấp độ hoàn toàn khác nhau. Ngay cả khi được phép kết nối hệ thống, nếu không thể biết trước thời gian chờ đợi là bao lâu, hoặc phải dừng máy phát điện bao nhiêu lần sau khi kết nối do hạn chế sản lượng, thì việc đầu tư vào dự án là rất khó khăn.
Nhà nghiên cứu Joo Da-yoon từ Nhóm Thị trường Hệ thống Điện của Climate Solutions nhấn mạnh khi đọc bản tuyên bố họp báo: “Công khai thông tin không phải là sự ưu ái dành cho doanh nghiệp, mà là con đường để tăng trưởng năng lượng tái tạo nhanh chóng và hiệu quả hơn. Nếu doanh nghiệp không biết khi nào và với điều kiện nào họ có thể kết nối, thì mục tiêu năng lượng tái tạo của chính phủ khó có thể chuyển hóa thành các khoản đầu tư thực tế”.