[BizHanKook] “Mỗi organoid (cơ quan thu nhỏ) đều đại diện cho từng bệnh nhân cụ thể.”
Kim Se-hee, Trưởng nhóm nghiên cứu công nghệ organoid tại Samsung Biologics, đã phát biểu như vậy tại ‘Hội nghị ADC AimedBio’ được tổ chức vào ngày 27 tháng 8 vừa qua. Bà giải thích rằng, công nghệ này không chỉ dừng lại ở việc nuôi cấy tế bào ung thư trong môi trường 3D mà còn có thể phân tích đồng thời lịch sử điều trị và phản ứng với thuốc của bệnh nhân. Đây cũng chính là lợi thế cạnh tranh mà Samsung Biologics đang thúc đẩy trong mảng kinh doanh organoid. Công ty dự định hợp tác với các khách hàng ngay từ giai đoạn đầu phát triển thuốc mới bằng cách kết hợp dữ liệu lâm sàng và mô bệnh phẩm thu thập từ Bệnh viện Samsung Seoul với công nghệ đánh giá thuốc độc quyền của mình.
Samsung Biologics hiện đang có kế hoạch mở rộng hoạt động, không chỉ dừng lại ở khâu sàng lọc các chất ứng viên mà còn cung cấp dịch vụ dữ liệu dược lý tiền lâm sàng để phục vụ cho việc nộp hồ sơ xin thử nghiệm lâm sàng (IND).
Một đại diện của Samsung Biologics cho biết: “Thông qua việc tiêu chuẩn hóa và thẩm định phương pháp thử nghiệm đánh giá hiệu quả thuốc chống ung thư trên organoid, chúng tôi đang xây dựng dịch vụ cung cấp dữ liệu dược lý tiền lâm sàng cho các công ty dược phẩm để nộp hồ sơ IND. Mục tiêu của chúng tôi là tiến tới mức có thể thay thế một phần hoặc lược bỏ thử nghiệm hiệu quả trên động vật.”
Đã sở hữu hơn 350 mẫu organoid ung thư phổi, ung thư đại trực tràng, v.v.
Vào tháng 6 năm ngoái, Samsung Biologics đã ra mắt ‘Samsung Organoid’, dịch vụ sàng lọc thuốc dựa trên organoid có nguồn gốc từ bệnh nhân. Organoid là mô hình tái tạo một phần đặc tính của mô cơ thể người thật bằng cách nuôi cấy các mô của bệnh nhân trong môi trường 3D.
Samsung Biologics đã hợp tác với Bệnh viện Samsung Seoul để xây dựng thư viện organoid khối u có nguồn gốc từ bệnh nhân. Theo trưởng nhóm Kim, tính đến tháng 8, họ đã sở hữu hơn 350 loại organoid từ hơn 10 loại ung thư khác nhau, trong đó các mô hình ung thư phổi và ung thư đại trực tràng là phổ biến nhất.
Điểm mấu chốt của sự hợp tác này không chỉ nằm ở quy mô organoid mà còn ở các thông tin lâm sàng đi kèm. Phương pháp này phân tích biến thể hệ gen và mức độ biểu hiện gen của từng organoid, đồng thời sử dụng kết hợp lịch sử dùng thuốc chống ung thư, kết quả điều trị thực tế và tình trạng ung thư nguyên phát/di căn của bệnh nhân đó. Qua đó, công ty có thể phân tích nguyên nhân khiến phản ứng với một chất ứng viên thuốc khác nhau tùy theo từng bệnh nhân, đồng thời tìm kiếm các dấu ấn sinh học (biomarker) để dự đoán hiệu quả điều trị.
Tại Hiệp hội Nghiên cứu Ung thư Mỹ (AACR) năm nay, Samsung Biologics đã công bố kết quả phân tích kết hợp giữa hồ sơ lâm sàng và 24 organoid được tạo ra từ mô khối u của bệnh nhân ung thư đại trực tràng tại Bệnh viện Samsung Seoul. Trong một poster học thuật được công bố riêng, mức độ tương đồng giữa phản ứng thuốc của organoid và kết quả điều trị lâm sàng thực tế được ghi nhận ở mức 82,6%. Tuy nhiên, đây là kết quả đối với một nhóm bệnh nhân cụ thể, không có nghĩa là đã đạt được khả năng dự đoán tương đương trên mọi loại ung thư.
Khi được hỏi về yếu tố khác biệt so với các đối thủ cạnh tranh toàn cầu, đại diện Samsung Biologics giải thích: “Điểm khác biệt chính là cung cấp dịch vụ đánh giá hiệu quả bằng các organoid đã được xác thực về sự tương quan với phản ứng lâm sàng.”
Việc sử dụng mô bệnh phẩm và dữ liệu lâm sàng từ bệnh nhân đòi hỏi quản lý nghiêm ngặt về thông tin cá nhân và mẫu vật. Đại diện Samsung Biologics chia sẻ: “Chúng tôi sử dụng các mẫu vật đã được bệnh nhân đồng ý, còn các dữ liệu gen và dữ liệu lâm sàng tối thiểu đã qua quá trình ẩn danh và được phê duyệt bởi IRB/DRB sẽ được lưu trữ trong không gian độc lập, tách biệt hoàn toàn với môi trường internet.” Tuy nhiên, các điều kiện hợp tác cụ thể như nghiên cứu phát triển, phân chia lợi nhuận và quyền sở hữu dữ liệu với Bệnh viện Samsung Seoul không được tiết lộ do tính chất bảo mật.
Từ đánh giá ADC đến tài liệu IND... Kết nối với mảng kinh doanh CDMO hiện có
Samsung Biologics cũng đang áp dụng công nghệ phân tích phản ứng thuốc theo từng bệnh nhân vào đánh giá ADC (liên hợp kháng thể-thuốc). ADC là loại thuốc điều trị kết hợp thuốc độc tế bào với kháng thể gắn vào kháng nguyên cụ thể trên bề mặt tế bào ung thư.
Trưởng nhóm Kim giải thích: “Trong 9 loại organoid được thử nghiệm, 7 loại không cho thấy phản ứng với thuốc và chỉ có 2 loại mô hình thể hiện phản ứng rõ rệt. Kết quả phân tích các mô hình có phản ứng cho thấy hiệu quả tiêu diệt mạnh hơn ở những mô hình có mức độ biểu hiện protein mục tiêu tương đối cao.”
Việc kết hợp dữ liệu lâm sàng của bệnh nhân và kỹ thuật đánh giá hiệu quả như thế này cũng liên kết trực tiếp với hoạt động kinh doanh CDMO (phát triển và sản xuất thuốc thuê ngoài) hiện có của Samsung Biologics. Điều này gắn liền với chiến lược “Lock-in sớm” (giữ chân khách hàng), nhằm thu hút khách hàng từ giai đoạn đánh giá chất ứng viên thuốc, sau đó tiếp tục duy trì mối quan hệ hợp tác cho đến khâu CDO (phát triển thuốc thuê ngoài) và sản xuất thuốc lâm sàng/thương mại.
Tại hội nghị, trưởng nhóm Kim cũng cho biết danh mục kinh doanh vốn bắt nguồn từ CMO (sản xuất thuê ngoài) nay đã được mở rộng sang CDO và cả lĩnh vực đánh giá hiệu quả sơ khởi.
Đặc biệt, nếu cung cấp được dữ liệu dược lý tiền lâm sàng để sử dụng cho việc nộp hồ sơ IND, điểm tiếp xúc với khách hàng sẽ được mở rộng từ khâu sàng lọc chất ứng viên đến bước chuẩn bị vào giai đoạn lâm sàng. Đây có thể là lợi thế cạnh tranh giúp khách hàng giảm bớt gánh nặng khi phải chọn các đơn vị ủy thác riêng biệt cho từng giai đoạn phát triển. Tuy nhiên, vẫn chưa có xác nhận về việc khách hàng mảng organoid đã ký kết các hợp đồng phát triển và sản xuất tiếp theo hay chưa.
FDA cũng mở rộng thử nghiệm phi động vật… Thẩm định phương pháp thử là yếu tố quyết định
Một thế mạnh khác mà Samsung Biologics tận dụng cho mảng kinh doanh organoid là kinh nghiệm sản xuất và quản lý chất lượng tích lũy từ mảng CDMO. Dựa trên kinh nghiệm vận hành các tiêu chuẩn sản xuất và quản lý chất lượng thuốc (GMP), công ty đang tăng cường năng lực xử lý mẫu và quản lý dữ liệu, đồng thời xây dựng hệ thống thử nghiệm organoid dựa trên tiêu chuẩn GxP.
Môi trường pháp lý toàn cầu cũng đang thay đổi. Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) đã công bố lộ trình giảm thử nghiệm trên động vật vào tháng 4 năm ngoái, và vào tháng 9 năm nay, cơ quan này đã công bố quy tắc cuối cùng nhằm thay đổi các thuật ngữ liên quan đến thử nghiệm động vật trong quy định thành thử nghiệm phi lâm sàng mang tính bao quát hơn. Mặc dù dự kiến có hiệu lực vào ngày 4 tháng 2 năm sau, quy tắc này vẫn có thể bị thu hồi nếu nhận được các ý kiến phản đối quan trọng trước ngày 7 tháng 12 tới.
Tuy nhiên, trong khi các chính sách gần đây của FDA chủ yếu tập trung vào thử nghiệm phi lâm sàng để đánh giá tính an toàn và độc tính của thuốc, thì điều mà Samsung Biologics muốn thay thế trước mắt lại là thử nghiệm hiệu quả trên động vật. Dù mục đích đánh giá khác nhau, nhưng cả hai đều có điểm chung là hướng tới việc sử dụng các mô hình thử nghiệm giống với cơ thể người để giảm sự phụ thuộc vào thử nghiệm động vật và tăng độ chính xác trong phát triển thuốc mới.
Nếu các organoid liên kết với dữ liệu lâm sàng của Bệnh viện Samsung Seoul có thể được sử dụng để dự đoán phản ứng thuốc của bệnh nhân thật, chúng có thể trở thành phương tiện bù đắp hạn chế của các mô hình động vật hiện nay. Tuy nhiên, việc đưa dữ liệu organoid vào hồ sơ nộp IND và việc cơ quan quản lý công nhận đó là căn cứ thay thế cho thử nghiệm hiệu quả trên động vật là hai vấn đề hoàn toàn khác biệt.
Tóm lại, mảng kinh doanh organoid của Samsung Biologics có ý nghĩa ở việc cố gắng mở rộng kinh doanh sang giai đoạn đầu của quá trình phát triển thuốc bằng cách kết hợp dữ liệu lâm sàng của Bệnh viện Samsung Seoul với năng lực quản lý chất lượng và đánh giá thuốc của chính mình. Trong tương lai, việc chứng minh độ tin cậy của phương pháp thử nghiệm và kết nối nó với việc nộp hồ sơ IND thực tế cũng như các hợp đồng phát triển/sản xuất tiếp theo sẽ là thước đo năng lực cạnh tranh của mảng kinh doanh này.