Dự án Hỗ trợ Mỹ thuật Hàn Quốc Mùa 12
Kim Doma - Trong sự mâu thuẫn giữa lẽ thường và điều phi lý

[비즈한국] Dự án "Hỗ trợ Mỹ thuật Hàn Quốc" mùa thứ 12 chính thức bắt đầu, hướng tới mục tiêu bồi đắp mảnh đất màu mỡ cho nền mỹ thuật nước nhà. Chương trình này hiện đã được giới nghệ thuật công nhận là một sự kiện ý nghĩa trong việc phát hiện và nuôi dưỡng các tài năng sáng tạo. Đây được xem là dự án mà mọi nghệ sĩ đều khao khát được tham gia. Từ những ngày đầu, từ khóa cốt lõi mà "Dự án Hỗ trợ Mỹ thuật Hàn Quốc" theo đuổi chính là "tiếp nhận các dòng chảy đa dạng của mỹ thuật Hàn Quốc và tìm kiếm những thay đổi mang tính phát triển". Thành quả của những nguyên tắc này đã giúp dự án nhận được sự đánh giá cao vì đã thiết lập được một nhãn quan riêng để nhìn nhận mỹ thuật đương đại Hàn Quốc.

Những món đồ vốn quen thuộc trong cuộc sống thường nhật nhưng được các nghệ sĩ nâng tầm thành tác phẩm nghệ thuật được gọi bằng thuật ngữ chuyên môn là 'objet' (vật thể). Làm thế nào để một vật thể trở thành 'objet'?

Người đầu tiên tạo ra khái niệm này chính là Marcel Duchamp (1887-1968). Ông được mệnh danh là cha đẻ của mỹ thuật đương đại vì đã khai sinh ra khái niệm 'objet'. Duchamp, người dành phần lớn cuộc đời mình làm kỳ thủ cờ vua chuyên nghiệp, đã trở thành nhân vật có tầm ảnh hưởng lớn nhất đến mỹ thuật đương đại chỉ bằng một ý tưởng độc đáo. Đó là một ý tưởng nghe có vẻ khá vô lý: gán cho những vật phẩm có sẵn (vốn có mục đích sử dụng rõ ràng) một ý nghĩa mới để biến chúng thành tác phẩm nghệ thuật.

Giải thích một cách đơn giản hơn là thế này: Tất cả chúng ta đều có tên gọi. Chỉ cần nghe tên là hình ảnh của người đó hiện lên trong tâm trí. Tên gọi có thể thay đổi nếu chúng ta không thích, giống như cách các nghệ sĩ đặt nghệ danh để xây dựng hình ảnh đẹp hơn. Tuy nhiên, thể xác thì không thể thay đổi được.

Ở đây, cái tên tạo nên khái niệm. Nghĩa là, tùy thuộc vào việc ta gán cho thể xác cái tên nào mà hình ảnh sẽ được hình thành. Ví dụ, một đứa trẻ mới sinh ra chưa có tên. Nó chỉ là một khối thịt và xương nặng khoảng 3-5kg. Trạng thái này có thể gọi là 'objet'. Khoảnh khắc cái tên được đặt cho đứa trẻ, hình ảnh bắt đầu xuất hiện. Kể từ đó, đứa trẻ sẽ được ghi nhớ và sống bằng cái tên ấy.

Duchamp đã áp dụng suy nghĩ này vào các vật phẩm có sẵn và khiến giới mỹ thuật thời đó chấn động. Ông mua một chiếc bồn tiểu nam từ một nhà sản xuất, lắp đặt tại triển lãm (Triển lãm Indépendants tại New York năm 1917) và đặt tên là 'Đài phun nước' (Fountain). Kể từ đó, chiếc bồn tiểu mang tên 'Đài phun nước' đã trở thành tác phẩm nổi tiếng nhất trong mỹ thuật đương đại.

Trước khi được sản xuất từ nhà máy và lắp đặt trong nhà vệ sinh, chiếc bồn tiểu chỉ là một vật thể gốm có hình dáng tròn trịa. Đó là 'objet' trong trạng thái chưa được đặt tên. Duchamp đã truyền vào đó khái niệm 'Đài phun nước'. Từ đó, chiếc bồn tiểu được đặt dưới ánh đèn trang trọng đã có thể tái sinh thành một tác phẩm nghệ thuật mang tên 'Đài phun nước'.

Nghệ sĩ Kim Doma cũng đang thách thức ngôn ngữ mới của mỹ thuật đương đại bằng khái niệm 'objet'. Anh thu hút sự chú ý qua các tác phẩm biến đổi những vật dụng có sẵn, tạo nên cú sốc tươi mới cho những tư duy thông thường. Từ những vật thể đã có công năng hàng ngày như xe đạp, hộp sữa hay đồ gốm, anh loại bỏ mục đích sử dụng của chúng và biến chúng thành những vật thể mới. Có thể nói anh đang biến những món đồ có sẵn thành 'objet'. Đôi khi anh kết hợp các vật dụng có công năng khác nhau để tạo nên những vật thể có hình ảnh mới lạ. Thông qua những tác phẩm như vậy, nghệ sĩ muốn nói lên điều gì?

Anh chia sẻ: "Trong thời đại mà lẽ thường ngự trị, những điều phi lý vẫn luôn tồn tại song hành. Tôi muốn khơi gợi sự suy ngẫm về một thế giới mà ở đó, chúng ta đang chấp nhận những mâu thuẫn này như một điều hiển nhiên".