K-pop: Idol trong thế giới kỳ lạ
Tìm kiếm 'một K-pop tốt đẹp hơn' tại lễ hội nhạc rock ở Thụy Điển - 'thánh địa của heavy metal'

[비즈한국] K-pop đã trở thành mặt hàng xuất khẩu hàng đầu của Hàn Quốc. Tuy nhiên, đằng sau sự hào nhoáng đó là những mảng tối sâu sắc. Các thần tượng, biểu tượng của K-pop, được tuyển chọn từ khi còn rất trẻ và phải trải qua quãng thời gian thực tập sinh khắc nghiệt. Trong quá trình đó, quyền lao động và nhân quyền thường xuyên bị ngó lơ. Vậy những thực tập sinh không thể ra mắt thì sao? Thông qua loạt bài ‘K-pop: Idol trong thế giới kỳ lạ’, Bizhankook muốn chỉ ra những vấn đề đã bị lãng quên trong suốt quá trình K-pop phát triển, đồng thời xem xét các giải pháp thay thế từ nhiều góc độ. Chúng tôi tin rằng khi những người tạo ra K-pop trở nên khỏe mạnh hơn, những người yêu thích K-pop cũng sẽ cảm thấy hạnh phúc hơn.

Thụy Điển là quốc gia xuất khẩu âm nhạc lớn thứ 3 thế giới. Nếu xét theo tỷ lệ dân số, họ đứng đầu thế giới, vượt qua cả Mỹ và Anh. Từ nhóm nhạc pop huyền thoại ‘ABBA’ cho đến các ban nhạc rock thay thế như ‘Kent’, hay các ban nhạc heavy metal như ‘Yngwie Malmsteen’, ‘In Flames’, quốc gia này đã sản sinh ra nhiều nghệ sĩ thành công ở đa dạng các dòng nhạc, từ pop cho đến metal.

Về lý do tại sao dòng nhạc metal – một thể loại vốn được coi là dành cho người hâm mộ cuồng nhiệt – vẫn đạt được sự phổ biến rộng rãi trên toàn cầu, có ý kiến cho rằng mùa đông lạnh giá và kéo dài ở Bắc Âu phù hợp với tâm hồn đặc trưng của nhạc heavy metal, hoặc cũng có quan điểm cho rằng hình ảnh mãnh liệt của heavy metal rất hòa hợp với văn hóa Viking trong lịch sử Scandinavia. Một số khác lại chỉ ra cơ sở hạ tầng âm nhạc của Thụy Điển. Tạp chí chuyên về nhạc đại chúng Rolling Stone phân tích: “Các quốc gia giàu có không chỉ có truyền thông và cộng đồng người hâm mộ đông đảo để tiêu thụ heavy metal, mà còn có đủ tiềm lực để cung cấp cho các nhạc sĩ trẻ phương tiện để trở nên cạnh tranh trong những dòng nhạc đòi hỏi kỹ thuật cao như metal”.

Bizhankook đã đến thăm Lễ hội nhạc Rock Thụy Điển (Sweden Rock Festival) được tổ chức tại Sölvesborg, Blekinge, Thụy Điển từ ngày 5 đến ngày 6 tháng 6 (giờ địa phương) để tìm hiểu về văn hóa ban nhạc và các yếu tố tạo nên sự phổ biến của âm nhạc tại đây.

Thời tiết ôn hòa lý tưởng cho lễ hội… Các ban nhạc nổi tiếng hội tụ về một nơi

Tháng 6 là mùa mà người dân Thụy Điển yêu thích nhất. Đây là thời điểm thời tiết nắng đẹp nhất trong khí hậu Thụy Điển vốn có mùa đông kéo dài quanh năm. Lễ hội nhạc Rock Thụy Điển được tổ chức vào tháng 6 – tháng có khí hậu ôn hòa nhất. Trong lễ hội diễn ra suốt 4 ngày từ ngày 5 đến ngày 8 tháng 6 ở ngoại ô Sölvesborg, Blekinge (miền Nam Thụy Điển), các ban nhạc nổi tiếng của Thụy Điển và thế giới thuộc nhiều dòng nhạc khác nhau như classic rock, hard rock, metal và blues đã cùng hội tụ.

Lễ hội năm nay có sự góp mặt của 97 ban nhạc, từ các nghệ sĩ đẳng cấp như ‘Alice Cooper’, ‘Journey’, ‘Judas Priest’, ‘Megadeth’, ‘Evanescence’, ‘Extreme’ cho đến các nhóm nhạc mới.

Văn hóa ban nhạc của Thụy Điển rất đặc biệt ngay cả khi nhìn vào toàn bộ châu Âu. Trong quá khứ, nhóm nhạc pop ‘ABBA’ đã để lại dấu ấn sâu đậm cho âm nhạc Thụy Điển trên toàn thế giới. Heavy metal và death metal – những dòng nhạc vẫn được coi là đặc quyền của giới mộ điệu tại Hàn Quốc – cũng được yêu mến như dòng nhạc chủ lưu tại Thụy Điển. Lễ hội nhạc Rock Thụy Điển, nơi tập hợp nhiều ban nhạc đa dạng từ Bắc Âu và khắp thế giới, bắt đầu từ năm 1992. Đây là một sự kiện âm nhạc lâu đời được tổ chức đều đặn, ngoại trừ hai năm 2020 và 2021 bị hủy do đại dịch COVID-19.

Tôi đã hỏi một người đàn ông Thụy Điển khoảng 50 tuổi đang uống bia trên bãi cỏ rộng về lý do anh tham gia lễ hội. Anh chia sẻ: “Tôi đến đây cùng bạn mỗi năm. Việc mở ghế, uống bia với bạn bè và nghe nhạc rock chính là hạnh phúc của đời tôi. Tôi từng cảm thấy nhạc ban nhạc đang dần trở nên xa lạ với giới trẻ ngày nay, nhưng khi đến đây, tôi thấy không hẳn vậy. Có vẻ như độ tuổi của khán giả trẻ hơn so với năm ngoái”.

Ngay từ ngày đầu tiên của lễ hội, những hàng dài người đã nối đuôi nhau không dứt. Điểm đáng chú ý là độ tuổi của khán giả rất đa dạng, từ trẻ nhỏ cho đến những cụ ông cụ bà. Từ những bậc phụ huynh mang theo con nhỏ trong xe đẩy cho đến những tín đồ rock với những hình xăm phủ kín cơ thể đều tụ tập thành nhóm và đắm mình vào những âm thanh mạnh mẽ. Dù lượng người đông đảo nhưng trật tự vẫn được duy trì khá tốt.

Mỗi người có cách tận hưởng riêng, từ những khán giả trải ghế cắm trại ở một góc sân khấu rộng lớn, nhàn nhã xem biểu diễn dưới ánh nắng ấm áp, cho đến những khán giả nhiệt tình "headbanging" ngay trước sân khấu chính. Ta cũng có thể bắt gặp nhiều gia đình đi dã ngoại với nhạc nền là các buổi biểu diễn.

Một điểm đáng chú ý là hướng dẫn trẻ em dưới 13 tuổi bắt buộc phải đeo nút bịt tai. Đó là sự quan tâm của ban tổ chức nhằm bảo vệ thính giác cho trẻ. Đại diện Lễ hội nhạc Rock Thụy Điển cho biết: “Lễ hội nhạc Rock Thụy Điển bắt đầu từ năm 1992 và đến nay đã tổ chức được 31 lần. Rock Thụy Điển bao hàm cả rock và metal. Mục tiêu của chúng tôi là mang đến niềm vui đáng nhớ và trải nghiệm an toàn cho tất cả người hâm mộ cũng như đội ngũ nhân viên tham dự lễ hội”.

Tại Lễ hội nhạc Rock Thụy Điển, các lễ cưới được tổ chức vào mỗi thứ Năm trong thời gian lễ hội diễn ra. Tại lễ cưới diễn ra trên ngọn đồi ở trung tâm ba sân khấu, tôi đã gặp chú rể Caesar Ralph và cô dâu Vanessa Geddes, cả hai đều tự nhận mình là tín đồ của nhạc rock. Họ chia sẻ: “Chúng tôi rất hạnh phúc vì có thể tổ chức đám cưới và nghe những bài hát mình yêu thích tại lễ hội rock trong mùa hè tươi đẹp này”.

Sự kết hợp hài hòa giữa dòng nhạc mới và cũ cũng là một yếu tố tạo nên sức hút. Vì rock đã chiếm vị thế chủ đạo trong lịch sử âm nhạc suốt một thời gian rất dài, nên nó có một phổ âm nhạc rộng lớn, từ những ban nhạc lâu đời với âm thanh cổ điển cho đến những ban nhạc trẻ đang thử nghiệm sự giao thoa giữa các thể loại. Headliner của ngày đầu tiên là ‘Megadeth’, ban nhạc thrash metal huyền thoại của Mỹ. Megadeth, dẫn dắt bởi Dave Mustaine, là một ban nhạc hoạt động từ năm 1983 và đã khép lại buổi biểu diễn hôm đó. Dù đã muộn, đám đông vẫn không rời đi mà nhiệt tình hòa giọng cùng họ.

Bắt đầu hoạt động âm nhạc tự nguyện trong khuôn khổ giáo dục công

Heavy metal bắt nguồn từ những thanh niên ở các vùng công nghiệp lạc hậu của nước Anh, nhưng giờ đây ở Bắc Âu – những quốc gia phúc lợi giàu có – lại có nhiều ban nhạc heavy metal hơn. Đặc biệt, Thụy Điển ưa chuộng các thể loại cực đoan như death metal và melodic metal, vốn tự hào với âm thanh và thông điệp dữ dội. Trong Lễ hội nhạc Rock Thụy Điển lần này, nhiều ban nhạc metal đa dạng đã trình diễn những màn biểu diễn lộng lẫy và chinh phục tai nghe của khán giả. Đâu là lý do khiến văn hóa ban nhạc này vẫn duy trì được sức hút?

Trước hết, trình độ biểu diễn của các ban nhạc rock rất cao. Phải chăng vì nhạc ban nhạc tỏa sáng hơn các dòng nhạc khác trên sân khấu live? Với âm thanh của các loại nhạc cụ như guitar, trống vang xa cùng giọng ca đầy nội lực, các buổi biểu diễn trực tiếp diễn ra rất phong phú khi nghệ sĩ tương tác trực tiếp với khán giả tại hiện trường. Karl Kramer, trưởng nhóm kiêm giọng ca của ban nhạc rock nổi tiếng nước Úc ‘The Southern River Band’ chia sẻ: “Khi tên ban nhạc chúng tôi được xướng lên bằng tiếng Thụy Điển trong show mở màn, rất nhiều người trên đồi đã reo hò cổ vũ, âm thanh vang vọng đến tận sân khấu. Đó là cảm xúc kinh ngạc nhất mà tôi từng trải qua trong đời. Sau khi biểu diễn xong, chúng tôi được đối xử như hoàng gia ở bất cứ đâu trong lễ hội, mặc dù chúng tôi là một ban nhạc đến từ nửa kia trái đất. Điều tuyệt vời nhất là có thể đồng hành cùng nhiều người như vậy. Khi đứng trên sân khấu, tôi có thể nhìn thấy mọi người hạnh phúc”.

Các ban nhạc chuẩn bị âm nhạc và sân khấu thông qua quá trình tự chơi nhạc cụ và luyện tập hòa âm. Quá trình này tạo nên sự sáng tạo chung một cách tự nhiên. Joel Alex, tay trống của ban nhạc Thụy Điển ‘Truckfighters’, giới thiệu vai trò của từng thành viên: “Album đầu tay được chúng tôi thực hiện thông qua việc ứng biến. Với album gần đây, thành viên đảm nhận guitar là người chịu trách nhiệm sản xuất”. Samuel, giọng ca của ban nhạc mới nổi ‘Velvetins Queen’ cũng cho biết: “Chúng tôi đã cùng nhau sáng tác âm nhạc từ khi ra mắt. Khi Lucas – người phụ trách guitar – tạo ra các đoạn riff và ý tưởng bài hát, sau đó chúng tôi cùng viết giai điệu, lời bài hát và phối khí. Khi phát hành album, chúng tôi chọn ra những ca khúc ưng ý nhất để phát hành dưới dạng đĩa đơn cùng với video âm nhạc”.

Việc thành lập ban nhạc cũng mang tính tự nguyện. Thông thường, các bạn học hợp ý nhau sẽ thành lập nhóm, và ngày nay, người ta có thể thành lập nhóm với những người ở rất xa thông qua mạng xã hội. Velvetins Queen được bắt đầu bởi những người bạn học trung học vào năm 2021. Hiện nay, dù chỉ mới 20-23 tuổi, họ đã tự sản xuất đĩa đơn và đang thu hút sự chú ý khi đi lưu diễn tại các lễ hội nhạc rock. Lucas, tay guitar chính, giới thiệu: “Hầu hết các thành viên gặp nhau ở trường trung học, sau đó giọng ca chính của nhóm là Samuel đã kết nối qua Facebook, rồi từ Gothenburg đến và gia nhập ban nhạc chúng tôi”.

Hệ thống giáo dục công về âm nhạc vững chắc của Thụy Điển cũng là một trong những bí quyết duy trì văn hóa ban nhạc. Ngay từ bậc tiểu học, học sinh đã được khuyến khích tích cực với nhạc pop và rock, và nếu muốn, các em có thể học cả các kỹ thuật chỉnh âm như mixing và mastering. Điều này có thể thực hiện ngay cả ở các trường học bình thường chứ không cần trường chuyên âm nhạc. Noah, tay guitar đệm của Velvetins Queen hồi tưởng: “Tôi phát hiện ra các thành viên Lucas và Isak có cùng gu âm nhạc khi cùng học chung lớp ở trường trung học. Chúng tôi trở nên thân thiết hơn khi cùng nhau luyện tập các bài hát của Alice Cooper, Guns N' Roses, Velvet Revolver thời đi học”.

Quá trình luyện tập cũng rất sáng tạo và tự giác. Samuel, giọng ca của Velvetins Queen, cho biết: “Tôi chịu ảnh hưởng từ Steven Tyler (Aerosmith) và Axl Rose (Guns N' Roses). Tôi nghĩ phong cách thanh nhạc của riêng mình được hình thành sau khi nghe nhạc của họ và tự luyện tập rất nhiều. Các thành viên khác cũng vậy, không ai chỉ đạo ai mà tự mỗi người đều chủ động luyện tập”.

Tại Lễ hội nhạc Rock Thụy Điển, các ban nhạc nhấn mạnh rằng không lâu nữa, sự phổ biến của rock và metal sẽ quay trở lại vị thế chủ lưu trên thị trường toàn cầu. Tay trống Joel Alex của Truckfighters bày tỏ sự tự tin và lòng kiêu hãnh mạnh mẽ đối với nhạc rock: “Năm ngoái, nhiều người quan tâm đến 'house' hoặc 'techno'. Nhưng sắp tới, người Thụy Điển sẽ lại đắm chìm vào 'âm nhạc đích thực'”. Samuel của Velvetins Queen cũng nói: “Tôi tin rằng một lần nữa nhạc rock sẽ thành công trên toàn thế giới. Chẳng phải có câu nói xu hướng luôn xoay vòng hay sao? Thời đại của heavy metal thập niên 80-90 mà chúng tôi yêu thích sẽ lại càn quét thế giới một lần nữa”.

※Bài tiếp theo sẽ là bài viết về làn sóng J-band đang trỗi dậy.

※Loạt bài này được hỗ trợ bởi Quỹ Thúc đẩy Báo chí, được gây quỹ từ phí quảng cáo của chính phủ.