K-pop: Thần tượng ở xứ sở kỳ lạ
Lý do các nhạc sĩ Thụy Điển – "quê hương của ABBA" – lại làm nhạc K-pop

[비즈한국] K-pop đã trở thành mặt hàng xuất khẩu hàng đầu của Hàn Quốc. Tuy nhiên, đằng sau sự hào nhoáng đó là những mảng tối sâu sắc. Thần tượng, biểu tượng của K-pop, được tuyển chọn từ khi còn rất nhỏ và phải trải qua quãng thời gian làm thực tập sinh khắc nghiệt. Trong quá trình đó, quyền lao động và nhân quyền thường xuyên bị xem nhẹ. Vậy những thực tập sinh không thể ra mắt sẽ đi về đâu? Thông qua loạt bài “K-pop: Thần tượng ở xứ sở kỳ lạ”, Bizhankook muốn chỉ ra những vấn đề mà K-pop đã bỏ qua trong quá trình phát triển, đồng thời tìm kiếm các phương án thay thế từ nhiều góc độ. Chúng tôi tin rằng, khi những người tạo ra K-pop có được sự lành mạnh, thì những người yêu thích K-pop mới có thể hạnh phúc hơn.

Không nhiều người biết rằng cường quốc âm nhạc Thụy Điển đóng một vai trò nhất định trong sự tăng trưởng của ngành công nghiệp K-pop. Một số bài hát K-pop nổi tiếng mà chỉ cần nghe tên là biết đều là tác phẩm của các nhạc sĩ Thụy Điển. Bài hát 'Cupid' của Fifty Fifty và 'Attention', ca khúc đầu tay của NewJeans, cũng do các nhạc sĩ Thụy Điển sáng tác.

Ông Lee Jun-sang, Giám đốc Chili Music Korea, chia sẻ: “Thay vì chỉ đơn thuần áp dụng hệ thống thần tượng, chúng ta cần nuôi dưỡng thần tượng theo cách cho phép họ phát triển tố chất âm nhạc của bản thân, chẳng hạn như dạy họ sáng tác thông qua các hệ thống thay thế. Cần phải nhìn vào hệ thống giáo dục âm nhạc của Thụy Điển. Thụy Điển không phải là quốc gia đào tạo thần tượng. Tuy nhiên, kể từ sau khi 'Dynamite' của BTS đứng đầu bảng xếp hạng Billboard, danh sách những người sở hữu bản quyền âm nhạc trong nước đang nhanh chóng được lấp đầy bởi người Thụy Điển. Từ sau 'ABBA' những năm 1970, Thụy Điển đã đưa tiếng Anh vào làm ngôn ngữ chính thức tại trường học và tạo điều kiện để học sinh có thể học hỏi các lĩnh vực đa dạng ngay trong hệ thống giáo dục công lập quốc gia”.

Các nhạc sĩ Thụy Điển đã có cơ duyên với K-pop như thế nào? Tại sao họ lại đổ dồn tâm huyết vào sáng tác K-pop? Chúng tôi đã lắng nghe chia sẻ từ các nhạc sĩ và đại diện các công ty thu âm tại Thụy Điển.

Học sáng tác tại trường nhạc

Nhạc sĩ người Thụy Điển Louise Frick Sveen đã sáng tác rất nhiều ca khúc K-pop. Những tác phẩm tiêu biểu có thể kể đến như ‘Stay Alive’ của Jungkook (BTS), ‘DM’ của fromis_9, và ‘Naughty’ của Irene & Seulgi (Red Velvet).

Louise bắt đầu sáng tác từ khi còn là học sinh trung học. Ban đầu, cô tự học sáng tác. Sau đó, con đường cô lựa chọn là ‘trường dạy nghề’. Cô đã nhập học tại Musikmakarna, một trường âm nhạc nổi tiếng của Thụy Điển. Louise cho biết chính nhờ hệ thống trường học độc đáo của Thụy Điển mà cô có thể học sáng tác: “Trường nhạc này đào tạo để sinh viên có thể học hỏi từ những sai lầm. Với chương trình 8 tháng học lý thuyết và 6 tháng thực tập, trường tập trung vào thực hành nhiều hơn là lý thuyết. Nhờ kinh nghiệm này, tôi đã có thể dấn thân vào ngành công nghiệp âm nhạc thực thụ”.

Lộ trình giáo dục tại Thụy Điển với định hướng nghề nghiệp khá tự do cũng đã giúp ích cho cô. “Tại Thụy Điển, học sinh nhận giáo dục cơ bản cho đến lớp 9, và từ lớp 10 đến lớp 12 (giáo dục trung học phổ thông), họ có thể chọn các chuyên ngành như kinh tế, khoa học xã hội, âm nhạc hoặc khiêu vũ. Ngay cả khi đã chọn chuyên ngành lúc đó, lên đại học họ vẫn có thể chọn lĩnh vực khác. Bạn có thể xác định nghề nghiệp sớm, nhưng ngay cả khi đã ngoài 20 tuổi mới chuyển sang học âm nhạc cũng không thành vấn đề. Không có khái niệm về nghề nghiệp thông thường, và cũng khó để phân chia thứ bậc nghề nghiệp”.

Các nghệ sĩ nổi tiếng xuất thân từ Thụy Điển đã mở rộng toàn bộ thị trường âm nhạc nước này. Louise cho biết nhờ những ngôi sao như Max Martin, Shellback và ABBA, cô đã có được nhiều cơ hội: “Tôi nghĩ nhờ họ mà uy tín của nhạc sĩ Thụy Điển được nâng cao, giúp chúng tôi thâm nhập thị trường tương đối dễ dàng hơn. Kết quả là, tôi thấy ngày càng có nhiều người muốn theo đuổi chuyên ngành âm nhạc tại Thụy Điển”.

Lý do vì sao Louise, người đã đi theo con đường 'tinh hoa' của nhạc sĩ, lại sáng tác K-pop? Cô chỉ ra sự đa dạng về thể loại trong K-pop là một ưu điểm. Cô giải thích rằng K-pop khó có thể bị định nghĩa bởi các thể loại âm nhạc truyền thống. Vì vậy, mặc dù Louise chủ yếu ưa chuộng phong cách Pop, R&B hoặc City Pop, nhưng khi sáng tác K-pop, cô có thể thử sức với cả những thể loại mang tính thử nghiệm. Việc sáng tác giai điệu phù hợp với thành viên của nhóm cũng là một điểm độc đáo.

Cô cũng cho biết gần đây ngày càng có nhiều nhạc sĩ Thụy Điển ưa chuộng sáng tác K-pop. “Khi tôi mới bắt đầu sáng tác K-pop, nó chỉ phổ biến chủ yếu ở Hàn Quốc, Nhật Bản và Trung Quốc, nhưng ngày nay đã khác. Đặc biệt, không chỉ âm nhạc mà cả văn hóa Hàn Quốc nói chung như khiêu vũ, thời trang cũng đang trở thành xu hướng ở Thụy Điển. Nhiều nhạc sĩ đang đặt mục tiêu hướng đến thị trường K-pop”.

Louise giải thích rằng ngành công nghiệp âm nhạc Thụy Điển không khác biệt nhiều so với Hàn Quốc. “Không có sự khác biệt lớn về cách tạo ra âm nhạc. Tôi nghĩ sự khác biệt lớn nhất giữa ngành âm nhạc hai nước chính là ‘hệ thống thực tập sinh’. Ngoài điều đó ra, tôi thấy hai ngành này khá tương đồng”.

Lý do thích K-pop? “Nhờ doanh số bán album cao”

Cosmos Music, một công ty thu âm lớn tại Thụy Điển nơi Louise trực thuộc, gần đây cũng đang tập trung vào sáng tác K-pop. Cosmos Music không chỉ đào tạo ca sĩ mà còn cả nhạc sĩ và nhà sản xuất. Khi sáng tác 'Attention' cho NewJeans, một nhạc sĩ trực thuộc Cosmos cũng đã tham gia. Tại trụ sở Cosmos Music ở Stockholm, Thụy Điển, có các phòng thu dành riêng cho các nhạc sĩ của công ty. Hiện tại, Cosmos Music đang quản lý 16 nhạc sĩ và nhà sản xuất.

Peo Nylén, Giám đốc sáng tạo của Cosmos Music, cho biết họ đang hợp tác rất nhiều với các công ty giải trí Hàn Quốc. Theo ông, các nhạc sĩ của Cosmos Music bắt đầu tham gia sáng tác K-pop một cách nghiêm túc từ ca khúc ‘Holiday’ của Girls' Generation. Cho đến nay, họ đã sáng tác tổng cộng 250 ca khúc K-pop.

Peo giải thích rằng ở Thụy Điển, việc gia nhập thị trường âm nhạc thông qua các trường dạy nghề là rất phổ biến. “Việc nhạc sĩ Thụy Điển được ưa chuộng ở các thị trường khác có thể giải thích là nhờ ‘hiện tượng Max Martin’. Ngoài ra còn có nhiều lý do khác. Trước hết, Thụy Điển có các trường dạy nghề để có thể đào tạo nhạc sĩ từ khi còn nhỏ”.

Thị trường âm nhạc phát triển cũng do ảnh hưởng bởi ‘ngôn ngữ’ và ‘khí hậu’ của Thụy Điển. “Thụy Điển có thời tiết rất lạnh. Tôi nghĩ đây là môi trường tốt hơn để sáng tác nhạc trong phòng. Ngoài ra, tiếng Thụy Điển có giai điệu riêng, và phương Đông dường như đang quan tâm đến giai điệu này”.

Việc nhạc sĩ Thụy Điển ưa chuộng K-pop gần đây không chỉ đơn thuần là do làn sóng Hallyu. Peo cho rằng khả năng sáng tác với thể loại tự do và lợi nhuận cao từ doanh số bán album là thế mạnh của K-pop. Khác với thị trường âm nhạc các nước khác nơi thể loại đã bị đóng khung, K-pop có thể hòa quyện nhiều thể loại. “Ca khúc ‘Smart’ của LE SSERAFIM mà một nhạc sĩ của Cosmos Music tham gia gần đây cũng là một bài hát mang âm hưởng Nam Phi. K-pop có những bước tiến mang tính phát triển, nơi âm nhạc được dung hòa và trở nên toàn cầu hóa hơn”.

Lợi nhuận cũng là yếu tố quan trọng. Thần tượng K-pop có doanh số bán album rất cao. Nếu album bán chạy, nhạc sĩ cũng nhận được lợi nhuận tương ứng. “Lợi nhuận từ phát trực tuyến (streaming) không nhiều. Hơn nữa, hầu hết các trang nhạc số không công khai rõ ràng số lượt stream. Ngược lại, thần tượng K-pop có số lượng album bán ra rõ ràng và bán được rất nhiều. Điều đó mang lại lợi nhuận lớn cho các nhạc sĩ”.

Tuy nhiên, khác với khi làm việc với nghệ sĩ các nước khác, khi sáng tác K-pop, họ gần như không bao giờ gặp trực tiếp thần tượng. Việc hợp tác chủ yếu diễn ra theo hình thức các công ty giải trí Hàn Quốc yêu cầu sáng tác theo phong cách họ mong muốn trước, hoặc các nhạc sĩ Thụy Điển đề xuất bài hát họ đã sáng tác cho các công ty giải trí. Peo cho biết ông hầu như chưa bao giờ gặp mặt để làm việc với các nghệ sĩ Hàn Quốc.

Mục tiêu là tạo ra âm nhạc hay… không quan tâm đến việc đào tạo thần tượng

Ninos Hanna, Giám đốc kiêm nhạc sĩ của 09 music, bắt đầu tham gia sáng tác K-pop một cách nghiêm túc từ năm 2018. Sau khi được mời tham gia SM Song Camp, anh đã hoạt động rất tích cực. Gần đây, anh đã tham gia sáng tác các ca khúc như ‘Gasoline’ của Key (SHINee), ‘UNKNOWN’ của NCT DREAM.

Khác với những nhạc sĩ khác, Ninos không xuất thân từ trường dạy nghề. Anh chơi bóng đá đến năm 16 tuổi rồi chuyển hướng sự nghiệp sau khi bị chấn thương. Anh cũng không học âm nhạc chuyên nghiệp. Anh bắt đầu sáng tác một cách nghiêm túc từ năm 21 tuổi. Ninos cho rằng việc sáng tác dựa trên những gì được học có những hạn chế. “Khi (các nhạc sĩ học chuyên ngành âm nhạc) cảm thấy khó khăn để thoát ra khỏi những gì đã học, thì với tôi, âm nhạc đến từ chính bản thân tôi, nên tôi không gặp khó khăn gì trong việc sáng tác”.

Giống như Peo, Ninos cũng chọn sự tự do trong sáng tác là thế mạnh của K-pop. “K-pop hấp dẫn nhạc sĩ hơn vì có thể tự do sáng tác mà không bị giới hạn. Ở Mỹ, vì đã có sẵn những bản nhạc thành công nên hình thức đã bị cố định. Đối với nhạc sĩ, điều đó có thể gây nhàm chán. Trong K-pop, nhạc sĩ có thể tự do sáng tạo với nhiều thể loại. Có nhiều yếu tố thú vị hơn. Ngoài ra, ở Mỹ hay các quốc gia khác, album bán không tốt, nhưng ở K-pop, album bán rất chạy nên lợi nhuận cao hơn”.

Ninos dự đoán thị trường K-pop sẽ còn mở rộng hơn nữa. “Thời gian và tâm huyết dành cho âm nhạc của K-pop thật sự khác biệt. Video âm nhạc rất hoành tráng, và ngay cả album cũng được sản xuất một cách tỉ mỉ. K-pop đang ngày càng lớn mạnh. Tôi nghĩ nó sẽ còn phát triển hơn nữa tại thị trường Mỹ”.

Hầu hết các nhạc sĩ Thụy Điển đều có công ty quản lý. Ninos từng thuộc về một công ty thu âm ở Thụy Điển trong thời gian đầu hoạt động, nhưng sau đó đã rời đi và thành lập công ty riêng mang tên 09 Music. Số lượng nhạc sĩ và nhà sản xuất trực thuộc công ty cũng đang tăng lên. Liệu anh có ý định đào tạo ‘thần tượng’ giống như các nhà sản xuất Hàn Quốc không? Ninos kiên quyết lắc đầu. “Tôi chưa bao giờ nghĩ đến việc đào tạo thần tượng. Ngành công nghiệp thần tượng nằm ngoài sự quan tâm của tôi. Vai trò của tôi là sáng tạo âm nhạc. Tôi cũng biết rõ nghệ sĩ thành công khó khăn đến thế nào. Mục tiêu của tôi là làm cho nhãn hiệu (label) của mình thành công về mặt âm nhạc. Tôi muốn chứng minh rằng mình có thể thành công bằng cách làm việc trung thực”.

Khi cuộc phỏng vấn kết thúc, Ninos cho tôi xem ảnh con trai mình và nói: “Được đến Hàn Quốc để tham gia Song Camp luôn là niềm vui, nhưng đó cũng là trở ngại duy nhất của tôi. Càng nhiều việc, thời gian dành cho con trai lại càng ít đi, điều đó khiến tôi thấy tiếc”.

※ Bài tiếp theo sẽ là bài viết về phương án thay thế cho hệ thống đào tạo thần tượng thông qua văn hóa Rock của Thụy Điển.

※ Nội dung này nhận được sự hỗ trợ từ Quỹ thúc đẩy báo chí, được tạo ra từ nguồn phí quảng cáo chính phủ.