K-pop: Thần tượng ở xứ sở kỳ lạ
K-pop phải thoát khỏi 'công thức thành công' rập khuôn mới có thể tồn tại

[비즈한국] K-pop đã trở thành mặt hàng xuất khẩu hàng đầu của Hàn Quốc. Tuy nhiên, đằng sau vẻ hào nhoáng ấy là những mảng tối sâu sắc. Thần tượng, biểu tượng của K-pop, bị tuyển chọn từ khi còn rất nhỏ và phải trải qua thời kỳ thực tập sinh khắc nghiệt. Trong quá trình đó, quyền lao động và nhân quyền thường xuyên bị xem nhẹ. Vậy những thực tập sinh vô số kể không thể ra mắt thì sao? Thông qua loạt bài ‘K-pop: Thần tượng ở xứ sở kỳ lạ’, BizHankook muốn chỉ ra những vấn đề mà K-pop đã bỏ qua trong quá trình tăng trưởng, đồng thời xem xét các giải pháp thay thế từ nhiều khía cạnh. Chúng tôi tin rằng chỉ khi những người tạo ra K-pop khỏe mạnh thì những người thưởng thức K-pop mới có thể hạnh phúc hơn.

‘Thần tượng tự chủ’, ‘thần tượng tham gia sáng tạo’, ‘nhà sản xuất xuất thân từ thần tượng’, ‘ban nhạc thần tượng’. Đây là những cách tiếp cận mới trong việc ‘nuôi dưỡng thần tượng’ mà ngành giải trí gần đây đang thử nghiệm. Những nỗ lực mới mẻ này lại bất ngờ đến từ các công ty giải trí vừa và nhỏ. Đó là vì họ không thể cạnh tranh với các tập đoàn lớn nếu chỉ tuân theo công thức thành công hiện có.

Yoon Sun-mi, CEO của Vibe Lab – người từng phụ trách lập kế hoạch, tiếp thị và sản xuất tại JYP, FNC và làm tiếp thị thần tượng ảo tại AFUN – cho biết thị trường chỉ có thể trở nên lành mạnh khi có nhiều mô hình thành công đa dạng. “Hiện nay, việc một mô hình thành công xuất hiện từ một công ty vừa và nhỏ giống như một phép màu. Thực tế, tôi nghĩ rằng thị trường chỉ có thể vận hành lành mạnh khi xuất hiện nhiều mô hình với các hình thức khác nhau. Cần phải có những thần tượng thành công bằng âm nhạc, thần tượng lấy cộng đồng người hâm mộ làm trọng tâm, và cả những ban nhạc thần tượng tự sáng tác nữa. Vì K-pop không giới hạn trong một thể loại âm nhạc, tôi cho rằng sự đa dạng cần phải được mở rộng hơn nữa. Sự hỗ trợ của chính phủ cũng rất cần thiết.”

Trong thị trường K-pop bị các công ty lớn thống trị, các công ty vừa và nhỏ đã xây dựng chiến lược gì? Và họ nhìn nhận các vấn đề hiện tại của ngành giải trí như thế nào?

Tấn công vào ‘Bắc Âu’ – nơi vắng bóng thần tượng

Ngày 9 tháng 6 vừa qua (giờ địa phương), một khung cảnh kỳ lạ đã diễn ra tại Stockholm, Thụy Điển. Trong và ngoài tòa nhà Trung tâm Văn hóa Hàn Quốc tại Thụy Điển chật kín người dân địa phương đến để gặp gỡ thần tượng K-pop. Những người hâm mộ K-pop đã đổ xô đến sau khi nghe tin nhóm nhạc nữ Primrose sẽ đến đây. Trong ngày này, album mini-single ‘REVIVAL’ của Primrose đã được phát hành sớm và một buổi ký tặng người hâm mộ cũng đã được tổ chức.

Tên của họ có thể còn khá xa lạ ở trong nước, nhưng tại Thụy Điển thì khác. Điểm đáng chú ý là những người đến đây không chỉ riêng người hâm mộ của Primrose. Đối với tất cả người dân Thụy Điển yêu thích K-pop nói chung, việc thần tượng Hàn Quốc trực tiếp đến thăm địa phương là một cơ hội hiếm có.

Apple (18 tuổi) và Alice (18 tuổi) đã tìm đến sau khi nghe tin buổi ký tặng của Primrose diễn ra ở Stockholm. “Chúng tôi thích Primrose, nhưng trước đó chúng tôi cũng đã yêu thích K-pop. Tôi nghĩ điểm mạnh nhất của K-pop chính là phần trình diễn. Tôi rất mong đợi được gặp Primrose hôm nay.”

Có cả những cặp bố con cùng đến tham dự. “Con gái tôi thích K-pop nên tôi cũng bắt đầu nghe các bài hát. Lần đầu nghe tôi đã thấy rất hay. Cơ hội như thế này không nhiều. Tôi thậm chí từng đến tận Anh chỉ để xem (G)I-DLE biểu diễn.”

Ames (53 tuổi), một người hoạt động trong cộng đồng người hâm mộ địa phương vì yêu thích K-pop, cho biết: “Tôi thực sự rất thích K-pop. Tôi đến hôm nay vì mong muốn K-pop phát triển mạnh mẽ tại Thụy Điển. Rất tiếc là thần tượng K-pop hiếm khi đến Thụy Điển. Ở đây có khá nhiều người yêu thích K-pop.”

Kia (17 tuổi), người đã đến buổi ký tặng sau khi tham dự Nordic Festival diễn ra vào ngày hôm trước để xem Primrose, hào hứng chia sẻ: “Tôi từ Phần Lan đến đây để gặp Primrose. Tôi đã là fan từ khi nhóm mới ra mắt. Tôi trở thành fan sau khi xem phần trình diễn của họ. Tôi rất vui vì hôm nay có buổi ký tặng tiếp nối sau màn trình diễn tại Nordic Festival, nơi nhóm làm đại sứ quảng bá.”

Chiến lược của Primrose chính là ‘Bắc Âu’. Sau khi tái cơ cấu thành nhóm 4 thành viên, họ đã xây dựng thế giới quan dựa trên thần thoại Bắc Âu Ragnarok. Primrose là 4 vị thần bảo hộ được nữ thần Freyja lựa chọn. Dựa theo thế giới quan, mỗi thành viên đều được thiết lập năng lực riêng và dự kiến sẽ xây dựng câu chuyện dựa trên đó.

Trong cuộc phỏng vấn với BizHankook, Ruby, thành viên của Primrose, cho biết: “Chúng tôi dự định sẽ liên tục thể hiện những màu sắc mới dựa trên thần thoại Bắc Âu trong các album sắp tới.”

Việc mỗi nhóm nhạc thần tượng đều có ‘thế giới quan’ là chuyện phổ biến, nhưng lấy thần thoại Bắc Âu làm mô-típ là điều hiếm gặp. Đại diện tiếp thị của AO Entertainment cho biết họ đã cân nhắc đến việc dù K-pop có sức hút lớn tại Bắc Âu nhưng các hoạt động của thần tượng tại địa phương lại rất hạn chế. “Các hoạt động trọn vẹn của K-pop tại khu vực Bắc Âu gần như không có. Trong khi đó, người dân Thụy Điển lại thực sự khao khát K-pop. Thậm chí, hầu hết các ca khúc trên các bảng xếp hạng K-pop lớn đều có sự tham gia của các nhạc sĩ Thụy Điển.”

Dù AO Entertainment là một công ty vừa và nhỏ, họ đã chiêu mộ nhiều nhân viên từ các công ty lớn. Chiến lược tiếp thị cũng khác biệt so với lối mòn. Thay vì là những thần tượng thành công ở Hàn Quốc rồi mới tiến ra nước ngoài, họ chọn hướng ngược lại. Đó là chiến lược được công nhận trước tại trung tâm của âm nhạc pop. Đại diện tiếp thị cho biết thêm: “Tôi nghĩ rằng các công ty vừa và nhỏ tuyệt đối không thể cạnh tranh nếu tiếp thị giống hệt các tập đoàn lớn hay phát hành những bài hát tương tự. Sau khi phát hành album thứ 1 và thứ 2, chúng tôi đã tích lũy kinh nghiệm và lập ra chiến lược mới. Dù người Bắc Âu thích K-pop, nhưng đa phần họ vẫn nghiêng về nhạc Latin pop và nhạc ban nhạc. Tôi nghĩ rằng nếu mang đến màn trình diễn của Hàn Quốc tại đây, nó sẽ tạo được sự tươi mới. Chúng tôi cũng ngạc nhiên khi thấy sự quan tâm của người dân Thụy Điển vượt ngoài mong đợi.”

Để các công ty vừa và nhỏ có thể tồn tại…

Heo Chan, CEO của AO Entertainment, đơn vị sản xuất Primrose, khẳng định rằng để K-pop trở thành một thị trường lành mạnh, các công ty vừa và nhỏ cũng cần phải có cơ hội. Trong buổi gặp mặt ngày 24 tháng 6, CEO Heo Chan chia sẻ: “Hiện nay là thị trường mà các công ty giải trí vừa và nhỏ không thể tồn tại. Đây không phải là môi trường để có thể tạo ra BTS thứ hai từ một công ty nhỏ. Thực trạng đến mức này: khi đăng ký thẻ tín dụng đứng tên công ty, chúng tôi được yêu cầu phải nộp ‘tiền đặt cọc thẻ tín dụng’. Tín dụng hay tài sản cá nhân của tôi không có vấn đề gì, nhưng với thẻ pháp nhân, hạn mức chỉ vỏn vẹn 5 triệu won. Thực chất nó chẳng khác gì thẻ ghi nợ (check card). Đó là thực tế của ngành giải trí. Hoàn toàn không có cơ sở hạ tầng nào để doanh nghiệp phát triển cả.”

CEO Heo nhấn mạnh rằng giá trị tiềm năng của K-pop lớn hơn nhiều. Chính vì lý do đó mà ông đã dấn thân vào ngành giải trí. “Các quốc gia có GDP bình quân đầu người trên 40.000 USD không phát triển kinh tế dựa trên sản xuất chế tạo. Thị trường K-pop hiện tại nếu nhìn về con số doanh thu thì quy mô rất nhỏ, nhưng giá trị thương hiệu quốc gia mang lại là cực kỳ lớn. Sức lan tỏa này không thể đong đếm bằng tiền.”

Ông chỉ ra rằng cần có sự hỗ trợ cấp quốc gia cho ngành công nghiệp âm nhạc. “Gần đây, chúng tôi đã quyết định tổ chức trại sáng tác (song camp) với các nhạc sĩ Thụy Điển. Dù không có ngân sách, nhưng nhờ chính phủ Thụy Điển mà chúng tôi đã thực hiện được. Chính phủ Thụy Điển chi trả toàn bộ chi phí cho các nhạc sĩ nước họ khi đến Hàn Quốc. Thụy Điển là quốc gia xuất khẩu âm nhạc hàng đầu thế giới. Họ hỗ trợ rất nhiều từ phía nhà nước để thúc đẩy ngành công nghiệp này.”

CEO Heo Chan cho biết để cải thiện những mặt trái của ngành công nghiệp thần tượng, cần nhìn nhận K-pop từ khía cạnh công nghiệp. “Tôi cũng hiểu rất rõ về các vấn đề nhân quyền của thần tượng. Vì vậy, tôi đang cố gắng cân nhắc môi trường làm việc và tiếp thu ý kiến của các thành viên. Tuy nhiên, chắc chắn là có những giới hạn. Ngay cả việc duy trì doanh nghiệp này thôi đã tốn rất nhiều tiền, nên tôi phải đầu tư hàng tỷ won tiền cá nhân vào. Tôi chưa từng nghe về việc đầu tư R&D (nghiên cứu và phát triển) vào ngành giải trí bao giờ. Để mở rộng tài sản vô hình và IP, cần phải có cơ sở hạ tầng từ khía cạnh kinh doanh.”

※Phần tiếp theo sẽ là bài viết về các phương pháp giải quyết vấn đề tại thực địa thông qua luật pháp.

※Bài viết này đã nhận được sự hỗ trợ từ Quỹ Xúc tiến Báo chí được tạo ra bằng phí quảng cáo của chính phủ.