[비즈한국] Trong dự án CPSP (tàu ngầm thế hệ tiếp theo) của Canada, Hàn Quốc đã thất bại và Đức là bên chiến thắng. Việc Hàn Quốc thua Đức không phải là sự thua kém về năng lực công nghệ, mà là thất bại trong cuộc cạnh tranh 'thiết kế gói thầu' ở cấp quốc gia. Đây có thể coi là một sự kiện chứng minh hậu kiểm về nhu cầu thiết lập một trung tâm điều phối thường trực thông qua việc bổ nhiệm mới một Thư ký phụ trách công nghiệp quốc phòng.
Khi chính phủ Canada chọn liên danh TKMS (Đức) - Na Uy làm đơn vị ưu tiên đàm phán cho dự án CPSP trị giá lên tới 60 tỷ đô la Canada, 'Team Korea' gồm Hanwha Ocean và HD Hyundai Heavy Industries đã bị loại ở giai đoạn cuối. KSS-III Batch-II mà Hàn Quốc đề xuất là một nền tảng tấn công hạng nặng đã được kiểm chứng qua thực tế vận hành. Các chuyên gia trong và ngoài nước đều đồng thuận rằng nền tảng này có ưu thế vượt trội rõ rệt về mặt kỹ thuật so với mẫu 212CD mới của Đức vốn chưa được kiểm chứng đầy đủ.
Tuy nhiên, cấu trúc đánh giá do Cơ quan Đầu tư Quốc phòng Canada thiết lập bao gồm 50% cho hỗ trợ hậu cần (sustainment), 20% hiệu năng nền tảng, 15% ổn định tài chính và 15% lợi ích kinh tế. Do đó, ngay từ đầu, đây là một cuộc chơi mà chỉ ưu thế công nghệ thôi không thể lật ngược thế cờ. Nói cách khác, lần loại này không phải là 'thua trong cạnh tranh công nghệ' mà là 'thua trong cạnh tranh gói thầu ngoại giao và kinh tế'. Sự kiện này một lần nữa nhắc nhở về thực tế phũ phàng rằng Hàn Quốc, với tư cách là quốc gia không thuộc NATO, vẫn là một kẻ thách thức và là 'vị khách' trong lĩnh vực công nghiệp quốc phòng và ngoại giao quân sự hiện tại.
Hơn nữa, Đức đã xử lý dự án này không phải là cuộc chiến thầu giữa các doanh nghiệp, mà là vấn đề chiến lược giữa quốc gia với quốc gia. Bộ trưởng Quốc phòng Boris Pistorius đã đích thân tham dự triển lãm công nghiệp quốc phòng tại Canada và tuyên bố rằng "Việc lựa chọn 212CD mang ý nghĩa theo đuổi nhất quán lộ trình Đại Tây Dương", gắn kết toàn bộ quan hệ hai nước với quyết định mua sắm quốc phòng. Họ thậm chí còn đưa ra các con số mô hình chính thức của chính phủ như đóng góp 86 tỷ đô la Canada vào GDP và tạo ra 650.000 việc làm/năm (job-year).
Bên cạnh đó, họ đưa ra viễn cảnh liên kết với Na Uy nhằm bổ sung Canada vào hạ tầng liên minh NATO hiện có, đồng thời nhanh chóng cụ thể hóa các thỏa thuận bảo trì với doanh nghiệp địa phương và hợp tác với các trường đại học, doanh nghiệp để gây dựng lòng tin. Khi hai quốc gia đồng minh NATO cùng hợp lực tung ra toàn bộ sức mạnh để chào bán quốc phòng, thì dù 'K-Defense' có đang đà tiến triển mạnh mẽ đến đâu, cũng khó lòng đánh bại được họ.
Đặc biệt, Hàn Quốc dù đã nỗ lực hết mình với việc Chánh văn phòng Tổng thống Kang Hoon-sik đi lại Canada ba lần dưới tư cách đặc phái viên, nhưng thông điệp ban đầu vẫn tập trung vào việc quảng bá thành tích doanh nghiệp như "hiệu ứng lan tỏa sản xuất 40 nghìn tỷ won", "300 đối tác hợp tác, 20.000 việc làm". Cách thức Bộ trưởng Bộ Công Thương, Cục trưởng Cục Quản lý Chương trình Mua sắm Quốc phòng (DAPA) và Chánh văn phòng Tổng thống lần lượt ghé thăm Canada vào những thời điểm khác nhau, dù xét về nỗ lực vật lý là sự toàn tâm toàn lực, nhưng so với cách Đức gửi đi thông điệp chiến lược nhất quán thông qua kênh duy nhất là Bộ trưởng Quốc phòng, thì đây vẫn là cấu trúc phân mảnh, can thiệp theo từng bộ ngành.
Hạn chế cốt lõi nhất chính là yếu tố cấu trúc mà dù đặc phái viên có ghé thăm bao nhiêu lần cũng không thể tạo ra trong thời gian ngắn: đó là mạng lưới liên minh NATO. Mẫu 212CD của Đức là nền tảng đa quốc gia đã được kiểm chứng, do Na Uy cùng phát triển và đặt hàng. Việc Canada chọn mẫu này đồng nghĩa với việc gia nhập hệ thống vận hành và bảo dưỡng chung giữa các thành viên NATO hiện tại. Trong khi Hàn Quốc phải đơn độc xây dựng quan hệ đối tác song phương mới từ đầu, liên minh Đức-Na Uy lại có thể đưa ra viễn cảnh bổ sung Canada vào hạ tầng liên minh đã được kiểm chứng. Đây chính là sự bất đối xứng bẩm sinh.
Giờ đây, chúng ta cần nhìn nhận lại thất bại trong việc giành thầu tàu ngầm tại Canada và bắt tay vào những thử thách mới để củng cố năng lực cho công nghiệp quốc phòng nước nhà. Bài học mạnh mẽ nhất mà sự kiện này để lại là cần có một 'trung tâm điều phối xuất khẩu công nghiệp quốc phòng cấp chính phủ' do chuyên gia chịu trách nhiệm, để các cơ quan chính phủ và doanh nghiệp có thể hoạt động như một đội ngũ duy nhất trong xuất khẩu quốc phòng.
Để làm được điều này, tôi đề nghị chính quyền Lee Jae-myung sớm thành lập 'Văn phòng Thư ký phụ trách công nghiệp quốc phòng' trực thuộc Phủ Tổng thống. Điều này đã từng được xem xét áp dụng trong chiến dịch tranh cử của Chính phủ Chủ quyền Nhân dân Lee Jae-myung và Ủy ban Kế hoạch Quốc gia.
Để đề xuất giải pháp cụ thể, cần bố trí các nhân sự thực hiện nhiệm vụ hoạch định chiến lược, kinh doanh quốc phòng theo khu vực, giao tiếp và điều phối liên bộ dưới quyền Thư ký phụ trách công nghiệp quốc phòng để thường xuyên điều phối hợp tác giữa các bộ Quốc phòng, Ngoại giao, Công nghiệp và Khoa học; đồng thời thực hiện vai trò lập kế hoạch trước cho việc chào bán quốc phòng trong các chuyến công du hoặc đón tiếp quốc khách. Đây là cấu trúc tương ứng chính xác với cách Đức huy động toàn bộ Văn phòng Thủ tướng, Bộ Kinh tế và Bộ Quốc phòng để thiết kế gói thầu trong thời gian dài. Pháp cũng đang vận hành tổ chức chuyên trách về xuất khẩu quốc phòng trực thuộc Phủ Tổng thống.
Ngoài ra, nếu Văn phòng Thư ký phụ trách công nghiệp quốc phòng được thành lập, cần phải tiến tới thường niên hóa Hội nghị Thúc đẩy Xuất khẩu Quốc phòng do Tổng thống chủ trì và thể chế hóa hệ thống hợp tác liên chính phủ với Bộ trưởng Quốc phòng làm chủ tịch. Cần thực hiện song song các hỗ trợ tài chính và thể chế như ký kết RDP-A với Mỹ, mở rộng ưu đãi thuế cho R&D quốc phòng để tránh lặp lại cấu trúc 'thắng về hiệu năng nhưng thua về gói thầu'.
Dự án CPSP tại Canada đã kết thúc, nhưng định hướng xuất khẩu quốc phòng của chính phủ hiện tại với mục tiêu trở thành 1 trong 4 cường quốc xuất khẩu quốc phòng tuyệt đối không được phép từ bỏ. Trong các cuộc đấu thầu lớn sắp tới tại Ba Lan, Ả Rập Xê Út, Indonesia..., nếu vận hành được một trung tâm điều phối thường trực để phân tích chính xác cấu trúc đánh giá và địa chính trị đồng minh của nước sở tại ngay từ khi có thông báo dự án, thì thất bại lần này sẽ trở thành cơ hội 'biến họa thành phúc', tạo bước ngoặt quyết định cho hệ thống K-Defense.