Tìm kiếm lộ trình sinh tồn trong kỷ nguyên AI
Chính phủ Lee Jae-myung đặt mục tiêu 'Top 3 cường quốc AI', điều gì quan trọng hơn con số 'đầu tư 100 nghìn tỷ won'?

[비즈한국] AI giờ đây không còn là lựa chọn mà là vấn đề sinh tồn. Trong khi các tập đoàn công nghệ lớn (Big Tech) của Mỹ đang độc chiếm thị trường, Trung Quốc cũng đang khuấy đảo cuộc chơi nhờ nguồn nhân lực và sự hỗ trợ khổng lồ. Hàn Quốc, "cường quốc IT" với cơ sở hạ tầng kỹ thuật số đứng đầu thế giới, đã sớm bị đẩy xuống "hạng 2" trong lĩnh vực công nghệ AI. Giữa cuộc cạnh tranh khốc liệt của các nước dẫn đầu nhờ nguồn vốn và dữ liệu khổng lồ, các công ty khởi nghiệp (startup) AI trong nước đang tìm kiếm các thị trường ngách để giành lấy lợi thế cạnh tranh toàn cầu. Các doanh nghiệp IT chủ chốt cũng đang bận rộn tìm kiếm các mô hình kinh doanh độc lập ứng dụng AI. Đâu là lối thoát cho Hàn Quốc trong cuộc chiến AI toàn cầu? Chúng tôi khám phá tiềm năng của các doanh nghiệp đang đứng ở tuyến đầu của sự đổi mới.

Chính phủ mới đã khởi động với mục tiêu trở thành 'Top 3 cường quốc AI' trong bối cảnh môi trường toàn cầu đang tái cấu trúc thành hệ sinh thái công nghiệp trí tuệ nhân tạo (AI) tiên tiến. So với Mỹ và Trung Quốc – những quốc gia liên tục thu hút đầu tư hàng nghìn tỷ won, Hàn Quốc được đánh giá là đang tụt hậu cả trong "cuộc chiến tiền tệ" lẫn cuộc đua công nghệ thuần túy. Trong lĩnh vực AI, nơi sức mạnh tài chính quyết định thắng bại, sự thiếu hụt đầu tư đang bộc lộ những hạn chế mang tính cấu trúc, dẫn đến khó khăn trong việc phát triển công nghệ và chiêu mộ nhân tài.

Chính phủ dự định tăng tốc xây dựng các chính sách cụ thể, coi AI là chiến lược quốc gia nhằm thúc đẩy chuyển đổi cơ cấu công nghiệp và đổi mới toàn bộ hệ thống xã hội. Ngay trong ngày thứ hai nắm quyền, Tổng thống Lee Jae-myung đã thực hiện cải tổ tổ chức, đưa vị trí Cố vấn cấp cao về AI vào Văn phòng Tổng thống, qua đó nâng tầm AI thành nhiệm vụ trọng tâm của chính phủ. Trong giới công nghiệp, nhiều ý kiến cho rằng việc tạo dựng hệ sinh thái là vô cùng cấp thiết, không chỉ thông qua việc mở rộng đầu tư mà còn bao gồm xây dựng hạ tầng liên quan và đào tạo nhân lực chuyên môn.

AI: Từ cam kết đầu tiên đến hành động đầu tiên

AI luôn xuất hiện ngay từ những bước đi đầu tiên của Tổng thống Lee Jae-myung. Sau khi tuyên bố tranh cử, lịch trình chính thức đầu tiên bên ngoài của ông là đến thăm startup bán dẫn AI FuriosaAI để họp bàn chính sách với Tổng giám đốc Baek Joon-ho và cộng sự. Hành động đầu tiên được thực hiện ngay sau khi nhậm chức là thành lập 'Văn phòng Cố vấn tương lai AI'. Theo kế hoạch cải tổ tổ chức công bố vào ngày 6, một Văn phòng Cố vấn chuyên trách sẽ được thiết lập tại Văn phòng Tổng thống để thúc đẩy nhiệm vụ đưa Hàn Quốc trở thành 1 trong 3 cường quốc AI, tiếp nối Mỹ và Trung Quốc.

Văn phòng Cố vấn AI sẽ vượt ra ngoài chức năng tư vấn đơn thuần, đóng vai trò là trung tâm chính sách, phụ trách tổng thể chiến lược quốc gia về AI, bao gồm cả điều phối và thực thi chính sách, đồng thời là đầu mối kết nối với khu vực tư nhân. Nhiều dự đoán cho rằng cơ quan này sẽ đóng vai trò dẫn dắt các nhiệm vụ trọng tâm của chính phủ với tư cách là bộ phận phụ trách chiến lược tăng trưởng trực thuộc Văn phòng Chính sách.

Trong tình huống sự chuyển dịch mô hình trong lĩnh vực AI được dự báo sẽ diễn ra dựa trên sự hỗ trợ toàn diện từ chính phủ, dư luận đang đổ dồn sự chú ý vào các phương án thực thi cụ thể. Bài toán lớn nhất là làm sao để đảm bảo năng lực cạnh tranh cho Hàn Quốc trong bối cảnh các "ông lớn" công nghệ toàn cầu đang dẫn dắt quá trình phát triển và thiết lập chương trình nghị sự cho AI. Trong chiến dịch tranh cử, phương án thực thi mà Tổng thống Lee đưa ra là 'đầu tư 100 nghìn tỷ won'. Kế hoạch này hướng tới việc tạo dựng nền tảng đầu tư công - tư quy mô 100 nghìn tỷ won để mở rộng hạ tầng AI và nâng cao hệ sinh thái công nghiệp trong 5 năm tới, trong đó 'Quỹ quốc dân' với sự tham gia của mọi thành phần kinh tế như người dân, doanh nghiệp, chính phủ và các quỹ hưu trí đã được nhắc đến.

AI là sự 'cấp thiết' đối với ngành công nghiệp Hàn Quốc

Giới công nghiệp trong nước, vốn từ lâu đã kiến nghị cải thiện môi trường đầu tư như nới lỏng quy định và hỗ trợ thuế, hiện đang tỏ ra hoan nghênh. Các công ty AI, bao gồm cả các startup trong nước, đã gặp phải rào cản trong tăng trưởng do thiếu hụt hạ tầng điện toán hiệu năng cao và thiếu đầu tư quy mô lớn.

Có ý kiến phân tích rằng năng lực AI và khả năng chuyển đổi cơ cấu công nghiệp sẽ trở thành yếu tố cốt lõi quyết định năng lực cạnh tranh xuất khẩu trong tương lai. Mặc dù Hàn Quốc là một cường quốc sản xuất và sở hữu lượng dữ liệu khổng lồ, nhưng nước này lại đang hạn chế do thiếu dữ liệu tinh chế có thể sử dụng cho AI công nghiệp và thiếu cơ sở hạ tầng liên kết. Kang Sung-eun, nhà nghiên cứu cấp cao tại Hiệp hội Thương mại Quốc tế Hàn Quốc (KITA), cho biết: "AI đang thay đổi căn bản cấu trúc cạnh tranh của các ngành công nghiệp xuất khẩu. Đặc biệt, chính phủ và tư nhân cần hợp tác để xây dựng hệ thống AI chủ quyền, giúp các doanh nghiệp vừa và nhỏ có thể nội địa hóa hiệu quả AI công nghiệp dựa trên dữ liệu sản xuất."

Dữ liệu cho thấy thế yếu của Hàn Quốc so với các quốc gia lớn là khá rõ rệt. Theo báo cáo xu hướng đầu tư AI của Cơ quan Xã hội Thông tin Thông minh Quốc gia (NIA) năm ngoái, 6 quốc gia dẫn đầu về đầu tư AI là Mỹ, EU, Trung Quốc, Anh, Nhật Bản và Canada, trong khi Hàn Quốc chỉ đứng trong top 10. Mức đầu tư chỉ rơi vào khoảng 2 tỷ đến 3 tỷ USD, thấp hơn cả Nhật Bản và Canada.

Đối với Mỹ, tổng mức đầu tư AI năm 2023 đạt 87,5 tỷ USD (khoảng 118 nghìn tỷ won), bao gồm chính phủ (2,8 tỷ USD) và tư nhân (84,7 tỷ USD), chiếm khoảng 62% toàn cầu. Tại EU (13,5 tỷ USD) và Anh (7,2 tỷ USD), tỷ trọng đầu tư tư nhân chiếm hơn 90%, trong khi Trung Quốc (11,3 tỷ USD) có tỷ trọng đầu tư chính phủ cao nhất trong nhóm 6 nước, đạt 19%. Nếu Hàn Quốc muốn gia nhập nhóm 3 cường quốc, thì các đối thủ cạnh tranh như Canada và Anh cũng đang tăng quy mô đầu tư nhờ sự hỗ trợ công để mở rộng hạ tầng trong nước.

Kim So-mi, nhà nghiên cứu cấp cao tại NIA, phân tích: "AI là công nghệ then chốt của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ 4, và các chính phủ cũng như doanh nghiệp tư nhân trên khắp thế giới đang thực hiện các khoản đầu tư khổng lồ để giành lợi thế về công nghệ AI. Các mô hình kinh doanh và dịch vụ tích hợp công nghệ AI là động lực tạo ra giá trị mới, vì vậy việc cả chính phủ và doanh nghiệp cùng thấu hiểu và chủ động ứng phó với những thay đổi này là vô cùng quan trọng."

Chuyên gia: "Cần chiến lược có khả năng thực thi"

Mặc dù tồn tại lo ngại rằng đây có thể là một cam kết chính sách không đạt mục tiêu do cam kết chi ngân sách khổng lồ, nhưng nhiều ý kiến cho rằng con số 100 nghìn tỷ won mang ý nghĩa biểu tượng nhiều hơn. 100 nghìn tỷ won chiếm hơn 1/6 ngân sách chính phủ năm nay (673 nghìn tỷ won). Trong tập sách cam kết, phương án huy động vốn được đề xuất là từ việc điều chỉnh cơ cấu chi ngân sách chính phủ và phần tăng thu nhập hàng năm trong 5 năm tới.

Jeon Sung-min, Giáo sư khoa Quản trị kinh doanh tại Đại học Gachon, chỉ ra rằng: "Khó có thể cụ thể hóa việc huy động vốn và nơi đầu tư ngay ở giai đoạn cam kết. Vì ngành công nghiệp AI bao hàm nhiều tầng lớp từ chip, đám mây, nền tảng (foundation), cửa hàng ứng dụng cho đến các ứng dụng, nên việc đầu tư vào phân khúc nào của AI mới là điều quan trọng hơn. Chiến lược cần là 'lựa chọn và tập trung'. Tuy nhiên, phương án tập trung vào các lĩnh vực hạ tầng mà tư nhân không thể tự làm như đám mây là hợp lý."

Các nhiệm vụ thực thi cụ thể đã được cam kết bao gồm: △Đảm bảo hơn 50.000 GPU (bộ xử lý đồ họa) hiệu năng cao △Xây dựng cụm tập trung dữ liệu AI của chính phủ △Xây dựng trung tâm dữ liệu AI như một phần của việc đảm bảo SOC (hạ tầng xã hội) quốc gia △Hỗ trợ nghiên cứu phát triển và thương mại hóa các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) và mô hình ngôn ngữ nhỏ △Nội địa hóa công nghệ bán dẫn AI △Cung cấp ưu đãi để thu hút nhân tài nước ngoài.

'Dự án AI cho mọi người' với mục tiêu giúp mọi người dân đều có thể sử dụng các dịch vụ AI cơ bản bất kể điều kiện kinh tế, cũng là một cam kết thu hút sự chú ý. Đây là ý tưởng phát triển phiên bản ChatGPT của Hàn Quốc với trình độ ngang bằng hoặc hơn các dịch vụ trả phí hiện có để cung cấp miễn phí cho toàn dân, nhằm đảm bảo quyền tiếp cận kỹ thuật số cho các tầng lớp yếu thế và thu hẹp khoảng cách thông tin.

Liên quan đến việc đào tạo nhân lực AI, nhiều khả năng các cải cách toàn diện về giáo dục sẽ được thúc đẩy, như thành lập các trường đại học chuyên ngành AI theo vùng, tăng cường giáo dục STEM cho bậc tiểu học, trung học cơ sở và phổ thông, đồng thời bắt buộc giáo dục căn bản về AI. Đồng thời, chính phủ dự định sẽ tinh chỉnh các quy định đang hạn chế việc kiểm chứng và thương mại hóa công nghệ AI để hỗ trợ phát triển.

Tuy nhiên, một hạn chế được chỉ ra là ở mảng tận dụng dữ liệu, các cam kết vẫn chỉ dừng lại ở những khẩu hiệu trừu tượng. Mặc dù Tổng thống Lee đã tuyên bố sẽ tích cực mở rộng và mở dữ liệu công cho tư nhân, nhưng giới chuyên môn chỉ trích rằng cam kết này thiếu tính cụ thể so với tầm quan trọng của nó.

Việc tận dụng dữ liệu là yếu tố tất yếu cho sự phát triển của AI. Đặc biệt, nhiều ý kiến cho rằng quan trọng hơn cả việc tận dụng dữ liệu hạn chế như trước đây là tạo ra môi trường để tư nhân, bao gồm cả các startup, có thể sử dụng lượng dữ liệu khổng lồ mà các cơ quan công quyền đang nắm giữ.

Kim Seung-joo, Giáo sư khoa Bảo mật thông tin tại Đại học Hàn Quốc (Korea University), nhận định: "Các cam kết về phần cứng như GPU, phần mềm như 'AI kiểu Hàn Quốc' và đào tạo nhân lực đã khá cụ thể, nhưng chính sách dữ liệu thì vắng bóng. Vì không có phương châm chi tiết nên cũng không có gì để bình luận. Cần phải nhận thức rằng không có AI nếu không có dữ liệu để huấn luyện. Các chính phủ tiền nhiệm đã đưa ra chính sách sử dụng dữ liệu công, nhưng cần phải bắt đầu bằng việc suy ngẫm tại sao chúng không được thực hiện hiệu quả, vấn đề nằm ở đâu và cần phải làm như thế nào."