K-pop: Idol ở xứ sở thần tiên
Thực tập sinh là người lao động hay học sinh?

[비즈한국] K-pop đã trở thành mặt hàng xuất khẩu hàng đầu của Hàn Quốc. Tuy nhiên, đằng sau ánh hào quang là những góc khuất. Các thần tượng, biểu tượng của K-pop, được tuyển chọn từ khi còn rất nhỏ và phải trải qua quãng thời gian thực tập khắc nghiệt. Trong quá trình đó, quyền lao động và nhân quyền thường xuyên bị xem nhẹ. Vậy những thực tập sinh không thể ra mắt sẽ ra sao? Thông qua loạt bài ‘K-pop: Idol ở xứ sở thần tiên’, BizHankook muốn chỉ ra những vấn đề bị bỏ qua trong quá trình tăng trưởng của K-pop và xem xét các giải pháp thay thế từ nhiều góc độ. Chúng tôi tin rằng khi những người tạo nên K-pop được khỏe mạnh, những người yêu thích K-pop cũng sẽ hạnh phúc hơn.

Mọi người lao động đều được pháp luật bảo vệ quyền lao động. Nói cách khác, nếu không được công nhận là người lao động theo luật lao động, họ sẽ không được bảo vệ. Theo 'Luật Tiêu chuẩn Lao động', đạo luật lao động tiêu biểu của Hàn Quốc, người lao động được định nghĩa là người cung cấp sức lao động cho doanh nghiệp hoặc nơi làm việc với mục đích nhận lương, 'bất kể loại hình nghề nghiệp'.

Liệu có thể coi thực tập sinh thần tượng là người lao động không? Trước hết, họ không nhận lương hàng tháng mà nhận thanh toán lợi nhuận sau khi ra mắt. Dù khó có thể coi việc họ đang làm là cung cấp sức lao động ngay lập tức, nhưng họ đang trong quá trình đào tạo và huấn luyện theo hợp đồng cam kết sẽ cung cấp sức lao động trong tương lai.

Gần đây, đã có những nỗ lực nhằm định nghĩa và hỗ trợ vị thế pháp lý mập mờ của thực tập sinh thần tượng. Đó chính là sắc lệnh bảo vệ quyền lợi của 'nghệ sĩ văn hóa thanh thiếu niên' được ban hành vào năm ngoái. Tất nhiên, vì là sắc lệnh – một hệ thống pháp luật cấp thấp hơn, nó vẫn có những hạn chế nhất định. Tuy nhiên, hành động này mang ý nghĩa đặc biệt vì đây là lần đầu tiên xã hội chúng ta cố gắng định nghĩa về mặt thể chế và đưa ra sự hỗ trợ cho các thực tập sinh thần tượng.

Thành phố Seoul lần đầu tiên triển khai dự án hỗ trợ cho nghệ sĩ văn hóa thanh thiếu niên

Nghị sĩ thành phố Seoul Kim Gyu-nam năm ngoái đã trở thành người đầu tiên trong cả nước đề xuất 'Sắc lệnh về bảo vệ và hỗ trợ quyền lợi cho nghệ sĩ văn hóa thanh thiếu niên thành phố Seoul'. Sắc lệnh này đã được thông qua tại phiên họp toàn thể thường kỳ của Hội đồng thành phố Seoul vào tháng 12 cùng năm và chính thức có hiệu lực.

Là nghị sĩ trẻ tuổi nhất được bầu vào Hội đồng thành phố Seoul trong cuộc bầu cử địa phương lần thứ 8, ông Kim đã nhận thấy những vấn đề trong hệ thống đào tạo thần tượng và vị thế của thực tập sinh khi hoạt động tại 'Ủy ban Văn hóa, Thể thao và Du lịch' của Hội đồng. Với việc sắc lệnh được ban hành, ngân sách đã được phân bổ để hỗ trợ thiết thực cho các thực tập sinh.

Ngân sách 100 triệu won được phân bổ sẽ được sử dụng cho dự án hỗ trợ nghệ sĩ văn hóa thanh thiếu niên năm 2024. Trung tâm tư vấn và phúc lợi thanh thiếu niên Seoul sẽ đảm nhận việc tư vấn tâm lý và định hướng nghề nghiệp cho các nghệ sĩ trẻ. Ngoài việc tư vấn 1-1 với các chuyên gia, đơn vị này cũng quyết định liên kết và hợp tác với Viện Nghiên cứu Năng lực Nghề nghiệp Hàn Quốc.

Các tổ chức dân sự như Trung tâm Nhân quyền Lao động Truyền thông Hanbit đã phản ứng khá tích cực đối với việc ban hành sắc lệnh bảo vệ quyền lợi cho nghệ sĩ văn hóa thanh thiếu niên, bao gồm cả thực tập sinh thần tượng. Tuy nhiên, cũng có ý kiến cho rằng hiệu quả sẽ khó đạt được như kỳ vọng vì đây chỉ là mức phân bổ thêm chi phí tư vấn và vận hành vào hệ thống tư vấn thanh thiếu niên hiện có.

Tất nhiên, chỉ riêng sắc lệnh này là chưa đủ để bảo vệ các thực tập sinh thần tượng. Các hỗ trợ chính sách theo sắc lệnh thường được thực hiện thông qua sự hợp tác với chính quyền địa phương, nên phần lớn chỉ mang tính chất nhất thời. Về vấn đề này, nghị sĩ Kim giải thích rằng thông qua 'Ủy ban Bảo vệ và Hỗ trợ quyền lợi nghệ sĩ văn hóa thanh thiếu niên Seoul', sự hỗ trợ dành cho thực tập sinh thần tượng sẽ có tính bền vững.

Về cơ bản, ông Kim nhấn mạnh sự cần thiết của 'Hệ thống đăng ký thực tập sinh thần tượng'. Ông cho biết đã cố gắng đưa hệ thống này vào sắc lệnh hiện tại nhưng đành từ bỏ vì thiếu dữ liệu chính xác. Hiện nay, không thể tìm thấy thống kê chính thức cụ thể về số lượng thực tập sinh thần tượng tại Hàn Quốc hay quốc tịch của họ.

Với ngân sách được phân bổ, nghị sĩ Kim dự kiến sẽ tổ chức Diễn đàn bảo vệ quyền lợi nghệ sĩ văn hóa thanh thiếu niên vào tháng 9. Tại diễn đàn, kết quả nghiên cứu về thực trạng quyền lợi sẽ được công bố, đồng thời tổ chức các bài giảng từ chuyên gia pháp lý, tâm lý và vận hành các gian hàng tư vấn. Chương trình định hướng nghề nghiệp thông qua sự cố vấn của những người đi trước trong giới nghệ thuật cũng sẽ được triển khai.

Dự thảo sửa đổi bảo vệ nghệ sĩ văn hóa thanh thiếu niên bị 'tự động hủy bỏ' do sự phản đối của các hiệp hội giải trí

Đã có những nỗ lực nhằm xây dựng luật bảo vệ quyền lợi cho nghệ sĩ văn hóa thanh thiếu niên nhưng đều thất bại. Dự thảo sửa đổi 'Luật Phát triển Công nghiệp Nghệ thuật Văn hóa Đại chúng' với nội dung quy định cụ thể hơn về giới hạn thời gian làm việc và bổ nhiệm bảo vệ viên nhân quyền thanh thiếu niên đã được trình lên Quốc hội vào năm ngoái, nhưng không được đưa ra phiên họp toàn thể và bị tự động hủy bỏ.

Nhìn vào dự thảo sửa đổi do nghị sĩ Yoo Jeong-ju của Đảng Dân chủ đồng hành đề xuất vào tháng 5 năm 2022, có thể thấy các hành vi bị cấm như xâm phạm quyền học tập, gây tổn hại tinh thần và thể chất được quy định rất cụ thể. Ngoài ra, dự thảo còn yêu cầu thành lập chức danh bảo vệ viên nhân quyền thanh thiếu niên để quản lý an toàn và sức khỏe cho các nghệ sĩ văn hóa trẻ em và thanh thiếu niên. Nội dung quy định cụ thể giới hạn thời gian cung cấp dịch vụ nghệ thuật văn hóa đại chúng theo độ tuổi cũng đã được đưa vào.

Điểm đáng chú ý nhất trong dự thảo sửa đổi này là nội dung liên quan đến 'thanh toán'. Theo luật cũ, nghệ sĩ chỉ có thể yêu cầu tài liệu kế toán hoặc tài liệu thanh toán khi cần. Nhưng dự thảo sửa đổi bao gồm nội dung bắt buộc đơn vị quản lý phải cung cấp tài liệu cho nghệ sĩ ít nhất mỗi năm một lần mà không cần họ yêu cầu.

Tuy nhiên, 5 hiệp hội gồm Hiệp hội Nhà sản xuất Giải trí Hàn Quốc, Liên đoàn Quản lý Hàn Quốc, Hiệp hội Công nghiệp Thu âm Hàn Quốc, Hiệp hội Công nghiệp Nhãn đĩa Nhạc Hàn Quốc và Hiệp hội Nội dung Âm nhạc Hàn Quốc đã phản đối dự thảo vì cho rằng nó sẽ cản trở sự tăng trưởng của ngành K-pop, khiến việc thảo luận bị đình trệ. Kim Young-min, Giám đốc Trung tâm Nhân quyền Lao động Truyền thông Hanbit, bày tỏ sự tiếc nuối khi cho biết trong quá trình lập pháp, Ủy ban Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã thảo luận sâu sắc với tính chuyên môn cao và thông qua, nhưng sau đó sự phản đối của các hiệp hội giải trí và việc thẩm định của Ủy ban Tư pháp kéo dài suốt 8 tháng đã dẫn đến việc dự thảo bị hủy bỏ. Được biết, một số nghị sĩ thuộc Ủy ban Văn hóa, Thể thao và Du lịch của Quốc hội khóa 22 đang chuẩn bị tái đề xuất dự thảo sửa đổi này.

Trong giới lao động, nhiều người cùng chung tiếng nói rằng dự thảo sửa đổi cần được nhanh chóng thông qua tại Quốc hội lần này để bảo vệ nghệ sĩ văn hóa thanh thiếu niên và đảm bảo tính minh bạch trong thanh toán. Giám đốc Kim nhấn mạnh: "Dù đã ra mắt hay chưa, họ vẫn là trẻ em và thanh thiếu niên, có quyền được học tập, giải trí và nghỉ ngơi đầy đủ theo độ tuổi để phát triển về thể chất, cảm xúc và xã hội. Để nền văn hóa đại chúng của chúng ta tiếp tục phát triển bền vững, các biện pháp thể chế để bảo vệ họ là vô cùng cấp thiết".

※Bài viết tiếp theo sẽ là bài phỏng vấn Heo Mi-jin, thành viên nhóm Chloris.

<Chúng tôi chờ đợi những chia sẻ từ người trong cuộc>

BizHankook sẽ tập trung đưa tin về K-pop và các thần tượng.

Nếu bạn đã từng là thực tập sinh, thần tượng hoặc là người trong ngành công nghiệp K-pop, hãy gửi tin cho chúng tôi. allhyeon@bizhankook.com

※Loạt bài này nhận được sự hỗ trợ từ Quỹ Phát triển Báo chí, được tạo nên từ phí quảng cáo của chính phủ.