Nhà ở xã hội trong khủng hoảng
Những thanh niên tin tưởng vào LH phải sống trong những ngôi nhà trần sập, đầy nấm mốc

[비즈한국] Đã 10 năm trôi qua kể từ khi mô hình "Nhà ở xã hội", nơi các cơ quan công cộng cung cấp đất đai và doanh nghiệp tư nhân điều hành, được giới thiệu. Dù bắt đầu như một giải pháp thay thế để giải quyết vấn đề nhà ở, nhưng hiện nay lại xuất hiện nhiều ý kiến chỉ trích rằng mô hình này thậm chí còn dễ bị tổn thương trước các rủi ro như lừa đảo tiền đặt cọc (jeonse). Nhà ở xã hội thoạt nhìn có vẻ như được vận hành bởi các cơ quan công cộng như Chính quyền Thành phố Seoul, Tổng công ty Nhà ở và Đô thị Seoul (SH) hay Tổng công ty Nhà ở và Đất đai Hàn Quốc (LH), nhưng trên thực tế, các doanh nghiệp tư nhân lại đảm nhận việc vận hành ủy thác. Chính vì vậy, tình trạng đùn đẩy trách nhiệm mỗi khi xảy ra sự cố thường xuyên tái diễn. BizHankook mong muốn điểm lại những vấn đề và hạn chế về mặt thể chế của Nhà ở xã hội nhân kỷ niệm 10 năm thành lập để tìm ra giải pháp.

‘Ngay sát ga tàu, 250.000 won/tháng, đầy đủ tiện nghi, căn hộ studio’. Anh Kim Jun-ho (tên giả, 30 tuổi) năm ngoái khi đang đi tìm nhà đã may mắn tìm được một căn hộ tốt với giá rẻ hơn thị trường. Đây là dạng Nhà ở xã hội thuộc chương trình thuê nhà cho thanh niên do LH (Tổng công ty Nhà ở và Đất đai Hàn Quốc) mua lại và ủy thác cho tư nhân vận hành.

Anh Kim nhớ lại rằng đây là "tòa nhà trông như mới" sau khi LH mua lại khách sạn và hoàn tất cải tạo. Công ty vận hành ủy thác không chỉ quảng cáo cung cấp đầy đủ đồ gia dụng và nội thất mà còn trang bị cả máy mát-xa, máy in tự động, thậm chí có cả phòng sinh hoạt cộng đồng; họ còn nhấn mạnh rằng vì là cư dân đầu tiên nên giường, điều hòa đều là "đồ mới".

Anh Kim Jun-ho đã rất nỗ lực viết "thư giới thiệu" để được vào ở nhà ở xã hội. Anh đã tâm huyết ghi vào các mục đánh giá như suy nghĩ về lối sống cộng đồng, môi trường sống thân thiện và cộng đồng cư dân, cũng như động lực đăng ký. Anh cũng đã tham gia phỏng vấn tuyển chọn cư dân. Nhờ đó, anh Kim đã may mắn trúng tuyển vào tháng 8 năm 2024 và chuyển vào căn hộ thuê cho thanh niên.

Thế nhưng, cơn ác mộng của anh Kim bắt đầu ngay khi anh chuyển đến. Chiếc điều hòa mà công ty vận hành quảng cáo là "đồ mới" không hoạt động bình thường khiến anh phải chịu đựng cái nóng hầm hập. Thang máy bị hỏng khiến anh từng bị kẹt ở bên trong. Trái với nội dung quảng cáo, phòng sinh hoạt cộng đồng cũng không hề có các tiện ích như máy mát-xa. Dù là tòa nhà đã cải tạo nhưng sàn nhà, giấy dán tường đều đầy rẫy hư hỏng.

Phải trải qua những ngày ác mộng tại nhà ở xã hội, anh Kim đã nhiều lần khiếu nại lên LH và công ty vận hành ủy thác nhưng cả hai bên đều chỉ tìm cách thoái thác trách nhiệm. "LH nói rằng hư hỏng là trách nhiệm của LH nhưng sau khi đã ủy thác thì đơn vị vận hành phải chịu trách nhiệm. Thế là cuộc chiến đổ lỗi cứ kéo dài. Cuối cùng, hai bên đồng ý cùng chia sẻ chi phí để sửa chữa các hư hỏng. Hiện tại vẫn đang sửa chữa và điều hòa vẫn chưa được thay thế."

Về những bất tiện mà tất cả cư dân nhà ở xã hội như anh Kim phải chịu đựng, phía LH cho biết họ "đang cải thiện". Một quan chức LH cho biết: "Đối với sự cố điều hòa, việc sửa chữa đã hoàn tất. Các hư hỏng nhỏ khác đang được tiến hành theo quy trình". Tuy nhiên, điều hòa vẫn chưa được sửa. Anh Kim nói rằng anh "rất sợ" mùa hè sắp tới.

Nhà cho thuê mua lại được coi là mô hình hoàn thiện nhất trong các loại hình nhà ở xã hội. Khác với nhà ở xã hội trên đất thuê, cả đất và tòa nhà đều thuộc sở hữu của cơ quan công cộng. Chỉ có việc vận hành là do doanh nghiệp tư nhân đảm nhận nên không có nguy cơ bị "lừa đảo tiền đặt cọc". Đặc biệt, LH cho thuê nhà ở cho thanh niên với số tiền đặt cọc rẻ, chỉ bằng 40~50% so với giá thị trường xung quanh.

Tuy nhiên, những thanh niên tin tưởng vào LH để chuyển vào các căn hộ này đang phải khổ sở vì "hư hỏng". Anh Lee Sang-hyun (tên giả), người mới chuyển ra khỏi nhà ở thuê cho thanh niên của LH vì hư hỏng, đã trút giận: "Nhà đầy rẫy nấm mốc không thể nào ở nổi. Khi tôi báo cáo hư hỏng, LH đổ lỗi cho đơn vị vận hành, còn đơn vị vận hành lại đẩy trách nhiệm sang cho LH. Mất hơn 2 năm kể từ khi báo cáo cho đến khi xử lý xong".

Chị Park Ji-min (tên giả), đang sống tại nhà ở thuê cho vợ chồng mới cưới, cũng ngỡ ngàng nói: "Trần nhà sập xuống mà phải mất vài tháng mới sửa xong. Ban đầu họ còn nói là không thể sửa chữa".

Gạch ốp tường đổ, trần nhà sập, dột nước tạo thành vũng. Đây không phải chuyện kinh dị. Tất cả đều là câu chuyện có thật xảy ra tại các nhà ở thuê do LH mua lại.

Vì vậy, xuất hiện những chỉ trích rằng LH "chỉ mua các tòa nhà hư hỏng". Tại kỳ kiểm toán quốc gia năm ngoái, sự thật đã được phơi bày rằng trong 3 năm từ 2021 đến 2023, có tới 520.000 ca sửa chữa hư hỏng phát sinh tại các nhà ở cho thuê do LH mua lại. Khi đó, nghị sĩ Lee Chun-suk của Đảng Dân chủ chỉ trích: "Trong gói thầu dịch vụ quản lý ủy thác nhà ở mua lại giai đoạn 2022~2024, hai công ty đã thâu tóm 80% tổng giá trị hợp đồng, và trong đó có những người nguyên là quan chức cấp cao của LH đang làm việc". Lúc đó, Chủ tịch LH Lee Han-joon đã giải trình rằng "sẽ xây dựng kế hoạch cải thiện về tiêu chuẩn và phương pháp lựa chọn nhà thầu để khắc phục ngay", nhưng sự hư hỏng của nhà ở thuê do LH mua lại vẫn đang diễn ra.

Một đơn vị vận hành ủy thác nhà ở cho thuê của LH chia sẻ: "Dù LH có trách nhiệm, nhưng vì bên vận hành hoàn toàn ở thế 'kèo dưới' nên để giành được hợp đồng, họ không còn cách nào khác là phải gánh chung trách nhiệm về những hư hỏng đó".