K-pop: Idol ở xứ sở kỳ lạ
Hệ thống đào tạo kiểu Hàn Quốc dưới góc nhìn của thực tập sinh người Mỹ là…

[비즈한국] K-pop đã trở thành mặt hàng xuất khẩu hàng đầu của Hàn Quốc. Tuy nhiên, đằng sau vẻ hào nhoáng ấy là những mảng tối sâu sắc. Các thần tượng - biểu tượng của K-pop - được tuyển chọn từ khi còn rất nhỏ và phải trải qua thời kỳ thực tập sinh khắc nghiệt. Trong quá trình đó, quyền lao động và nhân quyền thường xuyên bị xem nhẹ. Vậy những thực tập sinh vô danh không thể ra mắt sẽ đi về đâu? Thông qua loạt bài ‘K-pop: Idol ở xứ sở kỳ lạ’, Bizhankook mong muốn chỉ ra những vấn đề mà K-pop đã phớt lờ trong quá trình tăng trưởng, đồng thời xem xét các giải pháp thay thế từ nhiều góc độ. Chúng tôi tin rằng chỉ khi những người tạo nên K-pop khỏe mạnh, thì những người thưởng thức K-pop mới có thể hạnh phúc hơn.

“Cuộc sống của một ngôi sao K-pop hơi khác so với các nghệ sĩ khác. Nó gần giống với một vận động viên thể dục dụng cụ Olympic hơn (The life of a K-POP star is a little different from other artists. It’s more close to an Olympic gymnast).” Đây là lời chia sẻ của ông Park Jin-young, người đứng đầu JYP Entertainment, trong một buổi thử giọng tại Mỹ. Có lẽ vì ý thức được dư luận chỉ trích hệ thống K-pop tại Mỹ, ông đã so sánh các thần tượng K-pop với “vận động viên thể dục dụng cụ Olympic” - biểu tượng của thể thao thành tích cao. Ý ông là, thần tượng ‘khác biệt’ với những ca sĩ thông thường.

K-pop đã thành công tại Mỹ. Khi BTS ra mắt album, họ chiếm lĩnh vị trí số 1 trên Billboard. Các nhóm nhạc như Blackpink, ATEEZ, Stray Kids cũng liên tục xuất hiện trên bảng xếp hạng Billboard và Spotify như thể đó là các “bảng xếp hạng trong nước”. Giờ đây, các công ty giải trí không chỉ xuất khẩu thần tượng mà còn xuất khẩu cả ‘hệ thống đào tạo K-pop’. Sau khi chiếm lĩnh thị trường châu Á, các công ty giải trí lớn của Hàn Quốc đã hướng mắt sang Mỹ. JYP đã thử nghiệm sản xuất nhóm nhạc nữ VCHA, còn HYBE352820 đã cho ra đời nhóm nhạc nữ KATSEYE.

“Từ lâu, tôi đã muốn nuôi dưỡng những tài năng từ nhiều quốc gia dựa trên phương pháp luận của K-pop, và cùng họ tạo nên một nhóm nhạc toàn cầu mang phong cách K-pop.” Đây là phát biểu của Chủ tịch HYBE Bang Si-hyuk tại buổi họp báo về dự án nhóm nhạc nữ tại Mỹ ‘The Debut: Dream Academy’ vào tháng 8 năm ngoái. Đại diện dự án, bà Mitra Darab cũng cho biết: “(Chương trình đào tạo của dự án này) không khác biệt (với hệ thống thần tượng K-pop truyền thống). Hệ thống T&D (Đào tạo & Phát triển) là một trong những phương pháp cốt lõi của K-pop, và chúng tôi muốn mang nó sang Mỹ để kết hợp.”

Xuất khẩu thần tượng và xuất khẩu ‘hệ thống’ nuôi dưỡng thần tượng là hai vấn đề khác nhau. Đặc biệt, liệu có thể áp dụng cùng một hệ thống như ở Hàn Quốc tại Mỹ - nơi vốn đã có dư luận chỉ trích hệ thống đào tạo K-pop là ‘khắc nghiệt’ - hay không vẫn còn là một ẩn số. Liệu HYBE có thể tạo ra thực tập sinh và sản xuất thần tượng tại Mỹ như mong đợi? Người Mỹ sẽ đón nhận hệ thống đào tạo K-pop như thế nào?

Những đứa trẻ “mười tuổi” giảm cân bằng thạch ít calo

Lauren, sinh năm 2005, sinh ra và lớn lên tại Mỹ. Bố mẹ cô là người Hàn kiều, nhưng cô không được học tiếng Hàn bài bản. Cô có thể hiểu lõm bõm một vài từ khi nghe, nhưng không thể nói tốt.

“Trong suốt quá trình tôi lớn lên, mẹ luôn bật nhạc K-pop cho tôi nghe. Có lẽ tôi bắt đầu thực sự quan tâm vào khoảng năm lớp 7 (năm đầu cấp 2). Đó là thời điểm BTS đang rất nổi tiếng. Từ nhỏ, tôi đã yêu thích diễn xuất, ca hát và nhảy múa.”

Cô cũng từng trăn trở về bản sắc cá nhân. “Dù là người Mỹ gốc Hàn, nhưng thực lòng tôi nghĩ mình là người Mỹ. Tôi không giỏi tiếng Hàn và vì theo học trường Mỹ nên tôi đã học được rất nhiều giá trị và đạo đức kiểu Mỹ. Tuy nhiên, nhờ mẹ mà tôi cảm thấy mình hơi khác biệt so với những người bạn Mỹ khác.”

Dù sống ở New Jersey, ngay gần “Broadway”, nhưng Lauren không mơ trở thành diễn viên nhạc kịch. “Khi nhìn vào những người hoạt động ở Broadway hay New York, đa phần là người da trắng. Nhưng nhìn thấy những người Hàn Quốc làm công việc mình yêu thích trên sân khấu, tôi đã nghĩ mình cũng muốn thử sức.”

Năm 2018, khi lên lớp 9, Lauren quyết định đến Hàn Quốc để trở thành ‘thần tượng K-pop’. “Vì không phải người da trắng, tôi nghĩ mình cần phải đến Hàn Quốc mới có nhiều cơ hội. Hơn nữa, tôi cũng muốn trực tiếp trải nghiệm văn hóa đào tạo và văn hóa thần tượng của Hàn Quốc.”

Lauren ở lại Hàn Quốc 1 năm và theo học tại một học viện đào tạo thần tượng chuyên nghiệp. Bố mẹ cô đã chi 20.000 USD (khoảng 26,7 triệu won) học phí. Lauren hồi tưởng lại bầu không khí tại học viện lúc bấy giờ:

“Tổng thể là một sự áp lực. Đặc biệt là áp lực về cân nặng và ngoại hình rất lớn. Người ta bảo rằng bọn trẻ nhịn ăn hoặc không uống nước để giảm cân. Ở cửa ra vào phòng thử giọng có đặt một chiếc cân, và họ còn hỏi về cân nặng, chiều cao của tôi trong buổi thử giọng. Tôi sinh năm 2005, nhưng cũng có rất nhiều bạn sinh năm 2010. Tức là những đứa trẻ khoảng 10 tuổi. Tôi đã thấy những đứa trẻ nhỏ như vậy ăn thạch 50kcal để giảm cân.”

“Ở Mỹ, người ta rất nhạy cảm với phẫu thuật thẩm mỹ, nhưng tôi ngạc nhiên khi thấy ở Hàn Quốc, việc đó được coi là đương nhiên. Ngoại hình vốn không thể thay đổi, nhưng ở Hàn Quốc thì không phải vậy. May mắn thay, vì tôi được coi là ‘người nước ngoài’ không biết tiếng Hàn nên tôi thấy mình tự do hơn so với các bạn người Hàn khác trước những áp lực đó.”

Lauren tập nhảy và hát mỗi ngày. Lauren 15 tuổi và những người bạn 10-11 tuổi vẫn ở lại phòng tập sau khi kết thúc giờ học. Bầu không khí được tạo ra rằng chỉ khi ở lại phòng tập lâu mới có thể trở thành thần tượng. Thời gian về nhà là 11 giờ đêm. Mẹ của Lauren, người cùng cô sang Hàn, đã ăn tối muộn với cô mỗi ngày. “Để mẹ không lo lắng, tôi đã ăn tối cùng mẹ còn bữa trưa thì lén nhịn. Dù tôi vốn có thân hình gầy nhưng áp lực giảm cân vẫn luôn hiện hữu. Về tinh thần, tôi cũng bị căng thẳng rất nhiều.”

Hệ thống áp lực kiểu Hàn Quốc, liệu có được chấp nhận tại Mỹ?

Điều Lauren khó hiểu nhất chính là sự ám ảnh về “độ tuổi nhỏ”. “Tôi không hiểu tại sao lại bắt đầu từ độ tuổi nhỏ như vậy. Có lẽ là để tạo ra một vóc dáng lý tưởng hơn, hoặc vì trẻ con dễ điều khiển hơn. Tuổi càng nhỏ càng có lợi, và tôi cảm thấy mình đã quá lớn tuổi. Ở Mỹ, tôi chưa bao giờ phải chịu những áp lực như vậy. Ở trường, tôi không bị ép buộc phải theo một tiêu chuẩn hay định kiến nào. Nhưng ở Hàn Quốc, tôi cảm nhận được những áp lực đó một cách mạnh mẽ.”

Sau 1 năm, Lauren từ bỏ giấc mơ ‘thần tượng’ và trở về Mỹ. Cô quay lại học tập và đã đỗ vào Đại học Dược tại Đại học Rutgers ở New Jersey. Lauren nói rằng trở thành ‘thần tượng K-pop’ còn khó hơn cả việc vào đại học. Bởi lẽ, việc trở thành thần tượng là một lĩnh vực không liên quan đến sự nỗ lực. “Tôi nghĩ quá trình trở thành thực tập sinh K-pop khó hơn nhiều so với việc học. Ở trường, nếu bạn học thì sẽ có kết quả, nhưng các biến số mà K-pop coi trọng như ngoại hình hay độ tuổi thì tôi rất khó thay đổi. Áp lực về thời gian cũng rất lớn, và cơ hội để ra mắt cũng hạn chế.”

Lauren không hối hận về trải nghiệm ở Hàn Quốc. Tuy nhiên, cô cảm thấy lo lắng cho những người bạn nhỏ tuổi. “Rất nhiều bạn đã bỏ học vì việc tập luyện, hoặc dù vẫn đi học nhưng không hề chú tâm đến giáo dục mà chỉ tập trung vào tập luyện và thử giọng. Khi không thể trở thành thần tượng, các bạn ấy không có cách nào để xoay xở. Vì không được giáo dục tử tế nên rất khó để tìm công việc khác. Tôi nghĩ cần có những thiết bị an toàn để bọn trẻ không hoàn toàn lãng phí cuộc đời mình.”

Khi được hỏi liệu hệ thống đào tạo K-pop có thể được áp dụng tại Mỹ hay không, Lauren trả lời: “(Khi đến Hàn Quốc) dù đã chuẩn bị tâm lý rằng cuộc sống đó sẽ vất vả, nhưng nó còn khó khăn hơn tôi nghĩ. Không chỉ những khó khăn về thể chất mà áp lực tinh thần cũng cực kỳ kinh khủng. Ở Hàn Quốc, có nhiều trường hợp không nhận thức được tầm quan trọng của sức khỏe tinh thần. Thế nhưng người Mỹ lại có nhận thức cao về sức khỏe tinh thần và họ sẽ phản ứng ngay với những vấn đề này. Tôi thực sự tò mò không biết người Mỹ sẽ phản ứng thế nào nếu hệ thống này được xuất khẩu sang Mỹ.”

※Phần tiếp theo sẽ là bài viết về thực trạng của các học viện đào tạo dành cho người muốn trở thành thần tượng.

※Dự án này nhận được sự hỗ trợ từ Quỹ Xúc tiến Báo chí, được gây quỹ từ phí quảng cáo của chính phủ.